Vrede komt van binnenin

Afgelopen maandag was het 72 jaar geleden dat Barneveld werd bevrijd van de Duitse overheersing. Een Bevrijdingsdag op tweede paasdag. Dat is eigenlijk wel een heel bijzondere symboliek als ik er even wat langer over nadenk. Vele Barnevelders vieren Pasen als feest van de opstanding van Jezus. Met een diepe religieuze zingeving dat de dood definitief werd overwonnen. Zou het Paasfeest ons ook hoop kunnen geven dat er een overwinning mogelijk is op de dood en het verderf van die verschrikkelijke oorlogen?

Wat hebben we die hoop nodig als we de beelden zien van de aanslagen met Palmpasen op kerken in Egypte of de bombardementen en gifgasaanvallen in Syrië. Ik zie nog dat beeld voor me van die vader in Noord-Syrië met zijn tweeling op de arm die huilend uitriep: "Ik had nog zo beloofd dat ik altijd voor hen zou zorgen". In wat voor wereld leven we, denk ik dan wel eens. Hoe is het mogelijk dat vrachtwagens als dodelijke vehikels de winkelcentra van Stockholm, Berlijn en Nice worden ingereden. Terroristen met aanslagen in St. Petersburg, Brussel en Istanbul vele onschuldige slachtoffers maken.

Waarom? Waarom? Waarom?

Ik sprak er over met kinderen van de openbare basisschool De Lijster in de afgelopen week. Zij adopteerden het oorlogsmonument aan de Plantagelaan met een plechtige kranslegging. Toen ik bij hen op bezoek was in de klas van meester Beijering, wisten ze me heel goed te vertellen dat oorlog een vergrote vorm van ruzie maken is. "Als je met je zusje, broertje of iemand anders ruzie maakt is dit een kleine oorlog … Soms gebeurt het dan dat je zelfs gaat vechten. Zo gaat het ook in een oorlog. Dat zijn grote ruzies, dan wordt er ook gevochten en zelfs gedood."

En valt die oorlog te overwinnen? Kun je de vrede herwinnen?

"Ja", zei Cânân, als je ruzie hebt blijf dan niet koppig maar wordt flink en stap naar de ander toe om te zeggen dat je er spijt van hebt. Geef elkaar een hand en wees weer vriendelijk en goed voor die ander. Dat is vrede, vergeven wat er is gebeurd om weer vriendjes te zijn".

Het weer goed maken. Elkaar leren vergeven. Dan pas kan er echt vrede komen.

Dat was wat de leerlingen me meegaven. En daarvoor heb je moed nodig. Moet je flink zijn, zoals zij het noemden. Is dat ook niet verborgen in dat Paasfeest? Dat vergeving de basis is voor een definitieve vrede? En is een Bevrijdingsdag op Tweede Paasdag daarom niet uitzonderlijk?

Dezer dagen ontmoette ik Hans Mobach, een 97-jarige verzetsstrijder. Hij was naar de Veluwehal gekomen voor de jaarlijkse samenkomst van de Stichting 1940-1945. Jarenlang zweeg hij over de razzia's, de vreselijke tijd die hij meemaakte in Duitse gevangenschap, de dood van vrienden, zijn dreigende executie en uiteindelijk de vrijlating aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Op 93-jarige leeftijd doorbrak hij dat stilzwijgen omdat hij zich zo bewust werd dat het verleden geen verleden mocht worden. "Het verleden kun je niet vergeten. Je kunt je ervaringen niet afleggen als een rugzak". Daarom moeten we herdenken. Om die ervaringen een plek te geven, zo hoor ik dat ook van onze huidige veteranen. Herdenken helpt ons te werken aan vergeving, verzoening en vrede. Want vrede is geen vanzelfsprekende verdienste. Hans Mobach koos daarbij zulke mooie regels uit een lied over de Vrede. Ik wil ze u ook graag meegeven op weg naar 4 mei, onze nationale Bevrijdingsdag. Ik hoop dat ook u er met uw kinderen bent als we bij onze oorlogsmonumenten onze gevallenen herdenken. Er is daar plaats voor iedereen!

"Vergeet ze niet, de herinneringen aan hen die streden voor ons land;

Zij gaven al hun liefde en hun leven voor de vrijheid van hun vaderland.

De prijs te hoog, de pijn niet te verdragen, je vraagt je af, heeft zo'n verdriet wel zin,

Terwijl een ieder weet dat vrede komt van binnenin."

Asje van Dijk