• Freek Wolff
  • Freek Wolff
  • Aalt van de Glind

'Je kunt de waarheid niet weten'

BARNEVELD Hij was locatie-directeur van het Groenhorst College in Barneveld, wethouder in Apeldoorn en schaatste de Elfstedentocht. Maar het leven van Aalt van de Glind (68) veranderde drastisch toen hij in 2009 een herseninfarct kreeg. Over de tijd daarna schreef hij het boekje 'Revalidatie in 7 werkwoorden'. 

Freek Wolff

In mijn rechter hersenhelft kwam een stolsel in de bloedvaten, waardoor de linkerkant van mijn lichaam het niet meer deed. Na mijn revalidatie ging ik daarover schrijven, omdat ik vind dat het absoluut niet klopt dat herstel alleen maar in de eerste weken plaatsvindt. Ik leerde later nog fietsen, auto rijden en met twee stokken een kilometer lopen."

Waar ligt de sleutel tot herstel?

,,Dat je dankbaar bent. Je lijf is gegroeid in de moederschoot. Na de geboorte droegen veel mensen bij aan mijn ontwikkeling. Door de beroerte besefte ik dat je gezondheid een gave is. Al het goede dat je krijgt, is een gift, al het moeilijke dat je krijgt een opgave. Daar moet je het beste van maken en dat valt mij niet altijd mee."

Legde God die opgave op uw bord?

,,Als ik het bijbelboek Job goed leest, zegt God eigenlijk dat het leven is zoals het is. Jobs vrouw zegt: 'Hoepel toch op met je God' en zijn drie vrienden komen vroom preken, geven hem zelf de schuld of maken hem bang. Ze hameren op zijn schuld. Hij moet zich schamen. Tenslotte wijst een vriend hem erop dat de natuur is zoals hij is. Hij zegt dat Job moet leren dat hij God niet kan snappen. Pas dan komt God zelf aan het woord en Hij sluit zich daar bij aan. De nacht hoort bij de dag. De narigheid hoort erbij. We zeggen dat dit komt door de zondeval, maar in Genesis lees je dat vóór die tijd de aarde al woest en ledig was. Ze was niet perfect, dat hoorde er ook bij. De duivel wordt omschreven als gevallen engel. Hij vond dat God het niet goed had gedaan, want het had in zijn ogen perfect moeten zijn. Nee, het is niet perfect. Want mensen sterven."

Maar mensen kunnen die redenatie van de duivel toch wel volgen?

,,Het boek Job vertelt ons dat de grote waarom-vragen niet te beantwoorden zijn. Daar past een verhaaltje bij. Een man drukte met zijn schoen bijna een tor dood. De tor kwam bij zijn vrouw en zei: 'De duivel bestaat, hij maakte me bijna van kant'. Een week later lag die tor na een val op z'n rug. Die man plaatste zijn wandelstok naast hem, zodat de tor weer kon opklauteren. De tor zei tegen zijn vrouw: 'Ik geloof dat God bestaat'. Daarmee wil ik zeggen dat het verschil tussen mijn waarom en de totale werkelijkheid veel te groot is voor mij om te snappen. Het boek Job leert mij dat ik de waarom-vraag niet moet stellen. En verder leert het hoe je wel en niet moet troosten. Als je een rotstreek hebt uitgehaald, moet je niet alleen sorry zeggen, maar ook een offer brengen en het weer in orde maken. Dat moesten Jobs vrienden namelijk doen."

In het christendom hoor je nog weleens de visie 'waartoe' narigheid en pijn kan leiden...

,,Zo doet God dat? Daar geloof ik niks van. Ik kan dat geen liefde vinden. Als ik een kind zie lijden, dan geloof ik niet dat er een Wezen is dat het leed bewust aan een kind toebrengt. De enige vraag die ik me probeer te stellen, is niet waarom ik lijd en niet waartoe dit kan leiden (zou God er een bedoeling mee hebben?), maar wel: hoe maak ik er het beste van?"

Wat staat er in grote lijnen in uw boek?

,,Mijn revalidatieverhaal bevat informatie over hersenletsel en de gevolgen. De zeven werkwoorden zijn: samenwerken, glimlachen, bewegen, pauzeren, doorzetten en aanvaarden. Ik benadruk dat elke beroerte een eigen gevolg heeft en dat elke revalidatie uniek is. Daarom moet je je niets aan laten praten. Het is erg moeilijk om commentaar met onbegrip naast je neer te leggen. Ik noem liever goede raadgevers, zoals Nelson Mandela, prinses Beatrix en Sven Kramer. Die geven houvast, net als opbeurende opmerkingen van familie en geliefden. Zo zei onze voormalige koningin in haar tragische tijd met Claus: 'Ogen die gehuild hebben, zien anders'. Ik heb van mijn beroerte geleerd dat ik eertijds weleens te gemakkelijk een van de vrienden van Job in de Bijbel was. Iemand die een ander te gemakkelijk wilden troosten. Die slechte raadgevers heb ik in mijn boek averechts-adviseurs genoemd. Zo zijn er mensen die zeggen dat je eerbiediger moet bidden, 'want dan kan God een wonder doen.' Dat Hij een wonder kan doen, geloof ik, maar of dat afhangt van hoe eerbiedig ik bid, daar geloof ik geen fluit van. God is veel te groot om de dingen af te laten hangen van of wij iets precies volgens de regeltjes doen of niet."

U schrijft ook over bijzondere ontmoetingen tijdens uw revalidatie?

,,Ja, ik ruim in de buurt weleens wat rommel op met zo'n stok. Ik vond mezelf wel een hele Piet. Daarom had ik mezelf in het kerkblad voor de grap 'outdoormanager' genoemd, terwijl ik gewoon met een prikstok buiten de rotzooi een beetje opruim. Later riepen twee jongetjes bij het schoolplein me toe: 'Hééé rommelman!'. Dat zette me op mijn plek. Een andere keer vroeg een jochie of ik bij de gemeente werkte. Ik zei 'nee', waarop hij nadenkend en waarderend sprak: 'maar u zou het wel kunnen´´.

Maken mensen ook opmerkingen die pijn doen?

,,Ja, soms vindt iemand dat ik nog geluk heb gehad, omdat ik ook in een rolstoel had kunnen belanden. Van iemand die gehandicapt is, kan ik zo'n opmerking best accepteren, maar minder van iemand die nog kerngezond is en nog nooit iets heeft meegemaakt. Ik kan namelijk heel moeilijk lopen, ben vaak erg moe, voel me onzeker en heb altijd pijn. Je voelt je vaak niet meer thuis in je eigen lichaam. Gelukkig kan ik nog wel goed praten... (lacht). Een beroerte kan je karakter negatief beïnvloeden, maar daar wil ik voor waken. Relativeren is de kunst. Ik mag ook leren om soms gewoon achter de geraniums te zitten... die je wel water moet geven. Af en toe kun je daar ook een ander plantje tussen zetten trouwens. Probeer te zoeken naar de dingen die je kunt veranderen. Bovendien zijn veel mensen als een prinses voor mij. Daarom staat er een kikker op het boekkaft. Ik voel me een kikker die eerst een prins was. De mensen die me nu kussen, zijn als een prinses voor mij en geven me het gevoel dat ik weer een prins ben. Zo kreeg ik een kaart met een kikker van iemand die schreef dat ze vindt dat de humor in het boek aan Toon Hermans doet denken: een mooi compliment vond ik..." (glimlacht).

U bedacht ook de 'Koninklijke Weg', een rolstoelroute langs paleis Noordeinde, Soestdijk en Het Loo. Waarom deed u dat?

,,Ik liep het Pieterpad en zagen dat een rolstoeler bij Nijmegen een bult op klom, maar dat lukte bijna niet. Toen heb ik een wandelroute bedacht die ook geschikt is voor rolstoelers. Hij is in 2008 feestelijk geopend. De eerste deelnemers ontvingen een medaille van prinses Margriet."

Uw oom Henk schreef artikelen en wandelverhalen als Barend Wandelaar voor de Barneveldse Krant. Ook u deed dit een tijdje. Bij uw huidige woonplaats Apeldoorn stippelde u op Het Leesten langs de Otterloseweg 'Het BOSpad' uit, met als extra optie de kans tot bezinning, ontmoeting en samenwerking. Hoe ziet dat eruit?

,,Dat heb ik gedaan naar aanleiding van mijn pelgrimstocht naar Santiago de Compostella. In 2004 fietste ik tot over de Pyreneeën en in 2005 liep ik de laatste 700 kilometer naar het einddoel. Terwijl de eerste terroristische aanslagen in Engeland plaatsvonden, ontmoette ik een Britse pelgrim. Hij zei: 'Dat zat eraan te komen'. Die nuchterheid zette me aan het denken. Ik ben de Koran gaan lezen, waarna ik ontdekte dat daar minder teksten in staan die aanleiding zouden kunnen geven tot extreem geweld dan in onze Bijbel. Daar lees je veel meer wrede teksten in. Maar iedere extremist die het in zijn hoofd krijgt, kan een aanslag plegen. Als je vanaf je jeugd verteld wordt dat je hiermee in de hemel kunt komen, is dat een optie. Maar in Spanje kreeg ik dus het idee om een bospad van vijf kilometer te maken langs acht banken, in Oostenrijk heb je van die natuurleerpaden. Ik vond daar ook het 'Onze Vader' op een pad, het meest bekende christelijke gebed. Daardoor kwam ik op het idee om zoiets te maken met alle godsdiensten. Op elke bank staat een tekst uit een van de acht wereldgodsdiensten: animisme, boeddhisme, christendom, hindoeïsme, humanisme, islam, jodendom en de tao."

Heeft u met alle godsdiensten iets?

,,In Terschuur kreeg ik het christelijke geloof mee. Dat zit ingebakken. Kijk, ik vind Anneke mijn vrouw de allerliefste. Maar er zijn een heleboel vrouwen met wie ik wellicht ook best gelukkig had kunnen worden. Dat zijn geen slechte vrouwen. Van hen kun je ook houden. Zo probeer ik mijn geloof te zien. Ik kan niet anders dan Jezus de meest interessante Figuur te vinden die op aarde rondliep. Hij benaderde het meest de totale Mens. Van andere godsdiensten vind ik vaak een gedeelte heel goed, maar de 'totale mens' raakt dan op de achtergrond. Jezus maakte zich druk om wat er om ons heen gebeurt. Hij zegt dat het om weduwen en wezen gaat. Bovendien zegt Hij dat we de dingen moeten zoeken die 'boven' zijn. Bij Jezus gaat het altijd over het verticale in het contact met God en over het horizontale tussen de mensen onderling. Ik heb sterk de ervaring dat ik het idee van zo'n bospad als cadeau kreeg. Niet dat daar nu de wereld door verandert, maar als hier eens een paar honderd mensen over hebben nagedacht, is dat prachtig."

Voor u is Jezus blijkbaar superieur aan de andere godsdiensten. Tegelijk sabelt u de andere religies niet neer?

,,Nee, in het boeddhisme kom je bijvoorbeeld de aanvaarding van dingen tegen, terwijl wij westerlingen het idee hebben dat we alles in de hand hebben en de wereld kunnen maken. Als je een beroerte krijgt, kom je er wel achter dat je het leven niet in de hand hebt. Het boeddhisme maakt dat helder. Bij het christendom gaat het vaak over die verticale lijn, om ervoor te zorgen dat we in de hemel komen. Van het boeddhisme kunnen we dus iets leren, terwijl we dit ook in de evangeliën tegen komen. Daar lees je dat Jezus vaak de rust zoekt, in een tuin of op het meer. In hoeverre volgen wij dat? We rennen ons te barsten."

Noemt u nog eens een godsdienst waarvan christenen iets kunnen leren?

,,Binnen het jodendom gaat men anders om met seksualiteit. Daar gaat het veel meer om het mogen en het genieten. Zeker binnen de wat strengere kerkgemeenschappen wordt seksualiteit vaak gezien als zondig. Zelfs als je er kindjes mee verwekt, mag je er eigenlijk niet eens van genieten. Daarin is het jodendom veel eerlijker en menselijker."

Vindt u de Dalai Lama een wijs mens?

,,Hij heeft ooit gezegd dat christenen moeten zorgen dat ze goede christenen zijn, dat moslims moeten zorgen dat ze goede moslims zijn en dat boeddhisten moeten zorgen dat ze goede boeddhisten zijn. Dan komt het wel goed. Dat is veel beter dan dat je probeert om die ander te bekeren of krampachtig probeert als die ander te worden."

Wat vindt u de meest interessante godsdienst naast het christendom?

,,Die van de Indianen. Zij hebben het over de Grote Geest. En die van de Chinezen, rond de Tao (het alomvattende). Een bekende uitspraak daar is: 'Indien iemand zegt: dit is de Tao, dan zeg ik dit is de Tao niet.' Met andere woorden: je kunt de waarheid niet weten. Zoiets lees ik ook bij Augustinus. Hij zegt: 'Je moet God blijven zoeken totdat je Hem vindt. En als je Hem gevonden hebt, moet je Hem blijven zoeken, want Hij is onmetelijk'. Dat is eigenlijk precies hetzelfde als wat de Tao zegt. Je denkt te weten Wie God is, maar blijf maar zoeken, want je weet het niet echt. Je kunt het voor jezelf wel zeggen, maar daarmee pak je de waarheid van God nog niet."

Bij u zal men geen evangelisatiedrang vinden?

,,Nee, maar tegelijkertijd wel een behoefte om die visie uit te dragen. Om te blijven zoeken."

Een atheïst zal dan reageren: hé, daar heb je weer iemand die zijn eigen godsdienstige stroming creëert.

,,Dat klopt. Ik ben met een boek bezig."

Met de religie van Aalt van de Glind?

,,Nee´´, antwoordt hij lachend, ,,het draait vooral om het zoeken. Een kerk is minder een plek waar dè waarheid wordt verkondigd en meer een oefenplek van zoekers. Jezus vertelt aan het eind van zijn leven dat we alle volken moeten leren 'onderhouden' wat hij voordeed. De kerk heeft daar vaak van gemaakt: leer hen te 'onthouden'. Zo moest ik de catechismus uit mijn hoofd leren. Maar Jezus zegt dat we moeten proberen te leven zoals Hij het ons voordeed. Daar gaat het om. Niet om zieltjes te winnen."

Aalt van de Glind schreef nog andere boeken. Meer informatie: www.aaltvandeglind07.nl .