• Pauw Media

'Muziek kan me er bovenuit tillen'

LUNTEREN Muziek was bij haar thuis een grote vanzelfsprekendheid. Geen wonder dat Ineke Bos-Strootman (60) graag zingt, piano speelt en al vele jaren koren in de regio dirigeert.

De Lunterse is getrouwd met schooldirecteur Jan Bos en heeft zes kinderen. In gesprek over mooie klanken, maar ook over stilte, tragiek en grote vragen.

Freek Wolff

Uw vader is op tamelijk jonge leeftijd overleden. Wat deed dat met u?

,,Een verwaarloosde griep was op zijn hartspier geslagen. In het ziekenhuis werd gevreesd dat hij het niet zou halen. Ik was zelf vijftien jaar. Daar is hij toch goed doorheen gekomen, maar daarna ging zijn conditie verder achteruit. Daarom kreeg hij in 1982 een nieuwe hartklep en een andere werd gereviseerd. Daar knapte hij enorm van op, maar in februari 1984 werd hij ineens niet goed en is hij overleden aan een hartstilstand. Dat veroorzaakte veel verdriet, maar mijn vader was ook een gelovig man. De avond voor zijn operatie zei hij tegen ons allemaal: 'Kinderen, je hoeft niet bang te zijn. Welke kant ik ook uit val, het is altijd goed'.

Een jaar na zijn dood hoorden we dat een aantal hartkleppen ondeugdelijk was, terwijl ze toch bij mensen zijn geïmplanteerd. Dat wierp ineens een heel ander licht op zo'n tragische gebeurtenis. En dat roept dan natuurlijk die vraag op: waarom was dit gebeurd? Daar krijg je geen antwoord op. Mijn moeder was destijds 51 jaar. Ze is een hele sterke vrouw. De eerste klacht moet ik nog uit haar mond horen. Dat vind ik bijzonder. Wij hadden thuis best een harmonieus gezin, maar dit sloeg een enorm gat."

Kunt u in dat perspectief omgaan met mensen die zeggen dat God hen zo gezegend heeft, wijzend op hun gezonde ouders, kinderen, kleinkinderen?

,,Dat is erg moeilijk. Niemand krijgt daar een antwoord op. Ik geloof van harte, maar er gebeuren dingen in de wereld die we niet begrijpen, want die wereld is niet volmaakt. Als morgen mijn kind wordt doodgereden door een dronken automobilist is dat niet de schuld van God. Die vent had niet met een borrel op achter het stuur moeten gaan zitten. Maar ik denk tegelijk: God heeft niet de andere kant op gekeken. Hij heeft het wel toegelaten. Als iemand geneest, dan dank je God. Maar als iemand niet beter wordt, sta je wel met lege handen en denk je: waarom kon U dit niet voorkomen? Dat vind ik moeilijk, want ik kan de zin van iemand die overlijdt niet zien."

Dat soort grote gebeurtenissen kan mensen dichter bij God of juist verder van Hem af brengen, toch?

,,Inderdaad. Dan moet ik denken aan wat de Lunterse dominee Ozinga zei: 'Al heb je maar een heel klein beetje belangstelling voor het Koninkrijk van God, dan heeft de Heilige Geest al een heidens karwei aan je gehad'. Hij kon mooie uitspraken doen."

Over bijzondere citaten gesproken. Ik vergeet nooit hoe uw vader jaren geleden in mijn jeugd reageerde op een geestelijk lied dat een jongerengroep ging zingen in een kerkdienst. Dat heeft als titel 'k Heb je lief met de liefde van de Heer'. Toen zei hij: 'Nou, dat is nogal wat...' Ik stond perplex en moest even tot me laten door dringen wat hij bedoelde, maar ik heb het altijd onthouden. Want hij had gelijk...

,,In die tijd, jaren geleden, namen we de dingen veel meer klakkeloos aan. We waren ongecompliceerder, er kwam ook minder op ons af dan tegenwoordig. Dat was soms makkelijker. Wij mochten op zondag bijvoorbeeld niet naar het zwembad. Dat deed je gewoon niet en daar maakten we ook geen toestand van. Tegenwoordig vragen ze: waarom niet? Jongeren denken nu veel meer na. Maar wat dat liedje betreft, ben ik het met mijn vader eens dat je inderdaad nogal wat zegt. Eigenlijk word je geacht om dat na te streven en met Zijn liefde te leven. Dat probeer je, maar we gaan natuurlijk vaak mank."

Kan muziek een grotere rol spelen dan alleen genieten van de schoonheid?

,,Ja, muziek verbindt. Dat hebben we in ons gezin gemerkt en dat merk ik in de koren die ik dirigeer. Ik leid drie christelijke koren. Soms zie ik emoties bij leden. De film 'As it is in heaven' gaat over een dirigent die voor de grootste orkesten in de wereld staat, maar daar eigenlijk geen voldoening aan beleeft. Dan gaat hij terug naar zijn geboortedorp ergens in Scandinavië. Daar begint hij een klein koor van dorpsgenoten. Maar achter elk gezicht zit een heel leven, daardoor wordt hij geraakt. Hij beleeft er veel meer plezier aan, meer dan aan de concerten op de grootste podia ter wereld. Daar kan ik me wel in vinden, al heb ik nooit op grote podia gestaan (lacht). Maar ik herken dat wel, want ik ben erg geïnteresseerd in mensen en wil graag naar hen luisteren. Ik merk op koorrepetities in de pauzes dat je aan de ene kant heel vertrouwd bent, want ze zien je elke week. Tegelijk ben je ook heel veilig, want je hebt nergens mee te maken. Daarom hoor ik veel verhalen en problemen, al is het soms maar kort. Zo leidde ik tien jaar het jongerenkoor Sjamacha in Ede, waar zich veel afspeelde. Zo kun je naast de beleving aan het zingen als dirigent ook nog iets anders betekenen. Dat geeft er een extra dimensie aan. Zo zingen wij het lied 'Wat de toekomst brenge moge' op de melodie van 'The rose' van Bette Middler. Dit lied kiezen koorleden nogal eens als uitsmijter, na een repetitie. Dan zie je weleens mensen vol schieten. Ik weet dat zij dan denken aan personen die ze verloren hebben. Teksten kunnen veel doen, maar dat ligt wel aan je eigen gemoedstoestand. Je kunt 'Looft de Heer' zingen als je erg blij bent. Maar als ik in de shit zit, dan gaat dat niet zo makkelijk."

Hoe biedt u het hoofd aan moeites en problemen?

,,Bij koorleden kom ik veel vragen tegen. Dan kun je niet zeggen: zo zit het. Je kunt alleen maar wijzen op de gebroken wereld. Vervolgens heeft de mens zijn eigen verantwoordelijkheid gekregen, want wij zijn geen marionetten bij wie God aan de touwtjes trekt. Zo ben ik weleens erg moe of staat mijn hoofd totaal niet naar het dirigeren van een koor. Dan ga ik toch maar. Vaak merk ik dat je er dan toch een 'boost' van krijgt."

Ervaart u zelf het bestaan van God in de muziek?

,,Gevoelsmatig wel. Als ik ga nadenken, stuit ik op allerlei vragen, hoe ouder ik word. Muziek kan me daar bovenuit tillen, als ik een lied zing als 'You raise me up' (bekend van Josh Groban, red.). Dan kan ik de tekst 'U draagt mij op Uw schouders' echt zo ervaren. Ik voel me gedragen. Het is een kwestie van geloven. Ik was met een groep op vakantie in Israël, waar ik enorm naar uit keek. Dat deed ik vermoedelijk toch een beetje met in mijn achterhoofd de plaatjes uit de kinderbijbel. Ik vond het land prachtig om te zien, maar het heeft mijn geloof niet bijzonder verdiept. Het meer van Galilea vond ik heel mooi. Op de berg Nebo, waar Mozes een blik mocht werpen in het beloofde land, zongen we 'Er is een land van louter licht'. De Via Dolorosa in Jeruzalem is erg toeristisch, maar het uitzicht vanaf de Olijfberg op de stad heeft me wel enorm geraakt. Dan gaat het lied 'De heilige stad' wel voor je leven. Israël staat altijd 'in the picture' en dat is volgens mij niet voor niks."

Wat vindt u van tv-producties als The Passion?

,,Dat kan me wel raken, ook in zo'n modern jasje. Als hierdoor misschien maar drie mensen gaan nadenken over het geloof, is het goed. Wie zegt dat het daar geen middel toe kan zijn? Het zijn vaak geen gelovige mensen die zingen, maar dat zie je ook gebeuren in klassieke stukken als de Matthäus Passion van Bach. Ik denk dat God overal kan werken."

Betekenen gebed en bijbellezen veel voor u?

,,Dat vind ik wel moeilijk, want je hebt snel de neiging om je verlanglijstje op te sommen. Ik heb wel periodes dat ik 's morgens lees in de Bijbel.

Ik zal altijd bidden als ik 's morgens opsta en 's avonds, voordat ik naar bed ga. Dat zijn de geijkte momenten, maar soms ook op de fiets of in de auto. Ik kan er heel blij mee zijn als iemand anders bidt en het mooi onder woorden brengt. Zoals de predikant op zondag. Mijn gebed blijft vaak wat beperkt in m'n eigen kringetje."

Met uw koren komt u in allerlei kerken. Vindt u dat prettig?

,,Ja, ik kom ik kerken van links tot rechts, van orthodox tot evangelisch. Dat vind ik juist fijn. Laatst maakte ik in één week twee totaal verschillende begrafenissen mee. Maar ondanks dat deze op een volkomen andere wijze werden beleefd, heb ik gemerkt dat er veel troost uit het geloof werd geput. Het was ontroerend om te horen van het jonge echtpaar uit evangelische kring, van wie de baby overleed na een voldragen zwangerschap, dat zij hun kind uit Gods Hand hadden ontvangen, maar het ook terug konden geven in Zijn Handen. En dan de vrouw die haar, nog betrekkelijk jonge man moest begraven, afkomstig uit de rechterflank van kerkelijk Nederland. Ook zij gaf een bijzonder getuigenis over het ervaren van de genade van haar Heere en Heiland tijdens de ziekte en na het overlijden van haar man."

Vindt u zorg voor de naaste belangrijk?

,,Ja, maar het is tamelijk gemakkelijk om in je eigen kerk of bij je koor open te staan voor de ander, want dat is 'ons kent ons'. Wat straal je uit 'naar buiten'?

Zo vind ik het erg mooi dat we met onze koren meedraaien in de volkskerstzang in het Dolfinarium van Harderwijk. Dan zingen we twee avonden voor een volle bak met zo'n 1.800 mensen. Dat is heel laagdrempelig. Daar zit jan en alleman. Dat vind ik hartstikke mooi. Verder probeer ik om me heen te kijken of mensen mijn hulp kunnen gebruiken, al is het maar met een pannetje soep of een kaartje.

Dan moet ik wéér denken aan dominee Ozinga. Hij zei: 'Als je buurvrouw ziek is, moet je niet vergeten om voor haar te bidden, maar je moet ook even haar stoepje schrobben'. We kunnen natuurlijk prachtig praten, maar 'heb uw naaste lief als uzelf' in praktijk brengen, lijkt me erg belangrijk om te proberen. Het is ons bevolen, al valt het niet altijd mee om dat te realiseren. In het christelijke geloof wordt veel over liefde gesproken, terwijl dat in andere religies nogal eens ontbreekt."

Kunt u tot slot nog een favoriet muziekstuk noemen?

,,Dat is heel gek, mijn lievelingsmuziek is het Requiem van Mozart. Raar is dat, want het klinkt niet opgewekt. De teksten zijn best heftig, maar ik kan ademloos naar die muziek luisteren. Dat zit hem gewoon in de schoonheid. Het Lacrimosa klinkt geweldig. Het is geen geestelijke lied, maar dat is 'You raise me up' ook niet. Je kunt het vergeestelijken: 'U draagt mij op Uw schouders'."