• Wendy Cammeraat: ,,God is zoveel groter dan ik dacht. Er ging een wereld voor me open."

    Pauw Media

'Niet bang zijn voor autisme'

BARNEVELD Het fenomeen autisme wordt meer onderkend en gediagnosticeerd. Wendy Cammeraat (41) heeft er in haar gezin mee te maken. Zij richtte een interkerkelijk groep op rond dit thema. Een gesprek over moeites én oplossingen, plus een ommekeer in haar eigen leven.

Freek Wolff

Het fenomeen autisme wordt meer onderkend en gediagnosticeerd. Wendy Cammeraat (41) heeft er in haar gezin mee te maken. Zij richtte een interkerkelijk groep op rond dit thema. Een gesprek over moeites én oplossingen, plus een ommekeer in haar eigen leven.

Je bent in Driebergen geboren en opgegroeid, woonde daarna in Doorn en Woudenberg. Vervolgens verhuisde je met je man naar Opheusden en sinds elf jaar woon je in Barneveld. In wat voor gezin groeide je zelf op?

,,Ik heb zes broers en zussen. Mijn vader had een winkel. We gingen naar de Christelijk Gereformeerde Kerk en na een verhuizing naar de Oud Gereformeerde Kerk. Dat hoorde erbij, daar had ik geen moeite mee. Ik ging als kind en tiener naar reformatorische scholen. Daar heb ik een leuke tijd gehad."

Naar welke kerk gingen jullie toen je trouwde?

,,We werden lid van de Gereformeerde Gemeente. Mijn man is dat nog steeds, maar ik ben sinds een jaar of zes overgestapt naar de PKN. Voor mijn man was dat absoluut geen optie en voor mij was het geen optie om te blijven. Wij respecteren nu elkaars geloofsovertuiging, al was het best een lastige keus. Daar hebben we ook hulp bij gehad. De kinderen mogen kiezen, maar ze gaan meestal met mij mee naar de kerk."

Waarom maakte je die overstap?

,,Ik wil geen mensen kwetsen, daarom is het lastig om dit op een goede manier uit te leggen. Maar ik voelde me in die kerk niet thuis. Ik geloofde altijd al dat God bestond, maar niet zozeer dat Hij er ook voor mij persoonlijk is. Ik geloofde wel dat het de waarheid was, maar ik had er zelf niet zoveel mee. Totdat dit anders werd, eigenlijk van het ene op het andere moment. Dat was tijdens een preek in een kerkdienst waarin ik heel erg geraakt werd. Dan ga je de Bijbel lezen en je afvragen hoe het allemaal zit. Ik vroeg me af hoe ik 35 jaar lang zonder God had kunnen leven. Hij is zoveel groter dan ik dacht. Er ging een wereld voor me open. Het leek wel of ik in de Bijbel ineens heel andere dingen las dan ik altijd had gehoord. De Bijbel kreeg een andere betekenis."

Hoe bedoel je dat precies?

,,God is liefde. Hij is voor mijn zonde gestorven. Als je dat ervaart, krijg je toch een ander leven. Ik zeg niet dat er bij de Gereformeerde Gemeente geen waarheid bestaat, maar ik miste er persoonlijk wel iets. Dat was de liefde voor Christus en de vrijheid die God ons geeft. De Bijbel is Gods Woord, wat ik geloof van a tot z, alleen interpreteert de ene kerk het iets anders dan de andere. Dat moet je elkaar niet gaan opleggen. Maar ik merkte in mijn vorige gemeente dat ik niet werd geaccepteerd in mijn manier van geloven. Ik heb als vrouw geen moeite met een broek, oorbellen of kort haar. God heeft ons allemaal uniek geschapen. Er is één kerk, maar dat is een lichaam met verschillende delen. We mogen verschillend zijn en Hem op een verschillende manier zoeken en aanbidden. Dat uit zich in diverse vormen. Wat bij de een past, past bij de ander niet. Daarom werd het voor mij onmogelijk om daar te blijven, al zijn er altijd mensen die dit niet begrijpen. Zij zien je als afvallige, dat is heel jammer. Maar ik heb nooit spijt van deze keuze gehad. Nu bezoek ik verschillende PKN-kerken, waar diverse predikanten voor gaan. Dat vind ik prettig, want je hoort vanalles."

Je bent bij de kerk ook actief met een groep die zich buigt over autisme. Hoe komt dat zo?

,,Mijn man André heeft autisme. Hij heeft het syndroom van Asperger. Dat is nu ongeveer tien jaar bekend. André heeft veel meegemaakt. Hij is overspannen geweest, was bij een psycholoog, maar kreeg er toch geen vinger achter wat er aan de hand was. Totdat onze zoon ook tegen allerlei dingen aan liep en na onderzoek de diagnose autisme, pdd-nos kreeg. Na onderzoek bij mijn man was het in no-time duidelijk dat ook hij autisme heeft. Dat was wel goed om te weten, want dan snap je wat er aan de hand is en kan je er iets mee."

Werd het leven vervolgens prettiger?

,,Zeker, terwijl veel mensen juist bang zijn om deze diagnose te krijgen. Angstig voor dat etiketje. Vooral mannen, omdat ze het gevoel hebben dat ze afgaan en niet goed genoeg zijn. Voor André was het juist fijn om te weten, want nu begreep hij waarom hij sommige dingen op een eigen manier doet. En ik snapte dat vervolgens ook. Het is niet iets om bang voor te zijn. Je bent niet minder. Het is alleen maar anders."

Wat is de oorzaak van autisme?

,,Veel is erfelijk, je kunt er niets aan doen. Het is bewezen dat er vertakkingen bij personen met autisme anders lopen, als er een scan van je hoofd wordt gemaakt. Daardoor is het verklaarbaar en logisch dat mensen dan anders in het leven staan. Ze verwerken alle signalen anders. Als je dat weet, kan je daar iets mee. Als je het niet weet, of je kop ervoor in het zand steekt, gaan er veel dingen mis. Vroeger snapten we elkaar niet, want André is iemand die houdt van structuur, vaste regels en dingen op tijd weten. Terwijl ik dan vond dat hij flauw deed en niet zo moeilijk moest doen als ik bijvoorbeeld spontaan wilde winkelen. Nu hebben we er een handleiding bij gekregen en kan ik er rekening mee houden. Dat voorkomt zoveel problemen. We vonden een goede specialist die de dingen die we van elkaar niet begrijpen naar onze individuele belevingswereld vertaalt. Er bestaat absoluut een manier om ermee om te gaan en die gun ik iedereen die hiermee te maken heeft. Ik denk namelijk dat het veel meer voorkomt dan we weten. Ieder mens heeft autistische kenmerken, alleen de een heeft ze veel meer dan de ander. Als je daar tegenaan gaat lopen, wordt het lastig. Tegelijkertijd hebben autisten vaak ook grote talenten. Zo werkt mijn man heel secuur, heeft hij een ontzettend goed geheugen en is hij heel betrouwbaar."

Vervolgens heb je een kring opgericht voor vrouwen van wie hun partner autisme heeft of een vermoeden hiervan. Waarom?

,,Het is prettig als je mensen ontmoet die elkaar snappen. Inmiddels doen we dit zo'n jaar of drie. Het is een interkerkelijke groep. We komen eens in de twee maanden bij elkaar. Dit voorziet enorm in een behoefte. Het is vooral bedoeld om van elkaar te leren en ik vind het belangrijk om voor een positieve insteek te kiezen, zodat je elkaar niet de grond in praat. Je kunt elkaar helpen en steunen. De vrouwen van wie de man geen diagnose wil laten stellen, hebben het zwaar."

Heb je in de moeilijke tijd rond dit probleem iets gehad aan je geloof?

,,Ja, niet alles liep goed, maar God was er wel altijd bij. Hij steunde ons. Hij zorgt er ook voor dat mensen op ons pad komen en ons helpen. En je kunt je problemen altijd met Hem delen in gebed."

Eerder zei je dat God liefde is. Hoe ervaar je dat?

,,Wij zijn van nature zondige mensen en doen helemaal geen goede dingen. Het gaat zo snel weer mis, daar loop je elke keer tegenaan. Heb je aandacht voor elkaar? Heb je andere mensen lief, accepteer je elkaar? Daar gaan we steeds de fout. Ik vind het bijzonder dat God dat telkens weer vergeeft. Dat motiveert om mensen lief te hebben. Je gunt hen Zijn liefde. Een leven met God is zoveel beter dan een leven zonder Hem. Je bent nooit alleen en eenzaam. Een autist kan zich soms lastiger in een ander inleven. Daarom zijn hun partners nogal eens wat eenzaam, omdat ze zich niet altijd begrepen voelen. Dan is het zo belangrijk dat je weet dat je Schepper naast je staat."

Autisme is overwegend niet fijn. Maakte het je ook weleens boos, waarom het überhaupt bestaat?

,,Het is een beperking. Hier op aarde is niet alles volmaakt. Juist daarom wordt het uitzien naar de nieuwe wereld groter. Het is belangrijk dat je het accepteert, dan kun je ook veel aan. Ieder mens is uniek, maar niemand is perfect."

Zijn er momenten in je leven geweest dat het voor jou duidelijk was dat God tot je sprak en er voor je was?

,,Ja, ik heb een winkel: ´You like it Wonen´. Na de diagnose autisme bij mijn man, was het advies namelijk dat ik ook iets voor mezelf moest gaan doen. Dat heb ik gedaan en André heeft me daarin gestimuleerd. Maar in 2014 is het pand aan de Langstraat tegenover de oude kerk afgebrand. Op die dag vroeg ik me af wat ik moest doen. Wat was de bedoeling? Juist toen las ik een bijzondere tekst in Filippenzen 4 vers 19 op mijn app Dagelijks Woord. 'God zal u vanuit Zijn rijkdom voorzien in alles wat u nodig heeft'. Dan word je even helemaal stil. Hoe dan? Er was immers niks meer. Maar op een wonderlijke manier kwam ik terecht in een ander pand, en drie weken later was de winkel weer open. Nu zitten we op een nog betere locatie aan de Langstraat. God zorgt voor mensen."

Welke liederen spreken je het meest aan?

,,Psalmen vind ik erg mooi. Ze zijn veelzeggend, want al je gevoelens komen erin naar voren: verlaten zijn van God, dicht bij Hem zijn, je ellendig voelen en je blij voelen. Eigenlijk worden alle aspecten vertolkt in de psalmen. Heel bijzonder. In die dienst dat ik echt tot geloof kwam, was het ook een psalm die me erg aansprak: Psalm 56 vers 6. 'Gij hebt mijn ziel beveiligd voor de dood, Gij richt mijn voet dat hij zich nimmer stoot'. Dat je kortom altijd veilig bent bij God en dat Hij je leidt. Er kan je veel gebeuren, maar God is er gewoon bij."

Wat zeg je tegen een niet-gelovige die dat allemaal onzin vindt?

,,Het is lastig om dit voor een ander te voelen, want je moet zelf de band met God hebben om dit zo te ervaren. Je kunt wel honderd keer zeggen dat dit de waarheid is, maar als iemand die relatie met Hem niet heeft, kan ik me goed voorstellen dat dit ver van je bed is."

Wat kan iemand dan toch overtuigen?

,,Ik denk dat het belangrijk is om uit te dragen dat je christen bent, meelevend en hartelijk. Er voor mensen proberen te zijn. Als je dat uitstraalt naar anderen, hoop ik dat ze door jou de liefde van God kunnen zien. Want je kunt anderen niet overtuigen van God, dat kan Hij alleen zelf. Dit soort dingen vind ik weleens lastig, want de bevolking in Barneveld is tamelijk gesloten. Waar we vandaan komen, is dit een heel ander verhaal. Ik mis nu soms de openheid en spontaniteit die ons juist met elkaar zou moeten verbinden. Als we met elkaar méér op anderen gericht zijn, dan ontstaat er vanzelf een veel warmere en liefdevollere samenleving. Dan wordt het letterlijk een sámen(be)leving."