• Arnoud J. Spaaij

Richtlijn: een volledige maaltijd per dag

ACHTERVELD ,,Het carnaval is in Achterveld aan het begin van de jaren zeventig heel bescheiden ontstaan´´, zegt Gerrit Tijmensen (73). Hij is voorzitter van het lokale kerkbestuur van de Sint Jozef-gemeenschap in Achterveld.

Door Henk van IJken

Het carnaval kent zijn oorsprong in de vastenperiode, die aan Pasen voorafgaat. Deze tijd van versobering was vijftig jaar geleden aan strenge richtlijnen gebonden. Het lag vast wat je mocht eten en wat niet. De norm was: niet meer dan een volledige maaltijd per dag. Dat gold voor iedereen van 12 tot 65 jaar. Ouderen en zieken waren van het vasten vrijgesteld. Om te vasten moest je een goede conditie hebben.´´

Het vasten is sinds de jaren zestig, in een tijd waarin er meer maatschappelijke vrijheid ontstond en waarin het tweede Vaticaanse Concilie werd gehouden, steeds meer in onbruik geraakt. Ook door de secularisatie ontstond er minder binding aan kerkelijke gebruiken. ,,Het idee van het vasten is in de huidige tijd geminimaliseerd´´, stelt Tijmensen vast. In het algemeen is de veertigdaagse periode die aan Pasen voorafgaat voor rooms-katholieken nog wel een tijd waarin een duurzame manier van leven meer aandacht krijgt. Er is in deze tijd meer aandacht voor de armen in de wereld. Zo wordt met de vastenactie geld ingezameld voor een ontwikkelingsland. ,,Ook in Achterveld hebben de inwoners in de vastenperiode meer over voor mensen die hulp nodig hebben.

Mensen die nog daadwerkelijk vasten, geven er een eigen invulling aan. Ze nemen zich bijvoorbeeld voor om soberder te eten, niet te roken of te drinken in de vastentijd. ,,Ik matig zelf bijvoorbeeld soms mijn alcoholgebruik´´, zegt Tijmensen.

SOCIALE COHESIE De secularisatie en de ontzuiling hebben de sociale cohesie verminderd, merkt hij op. ,,In de tijd dat ik opgroeide, de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw, had je nog nauwelijks tv. Er waren daarentegen veel verenigingen en activiteiten in ons dorp. Maar dankzij het carnaval zijn andere sociale structuren ontstaan. Groepen jongeren bouwen de wagens voor de carnavalsoptocht op. Je ziet dat zij aandacht en zorg voor elkaar hebben, ze knappen bijvoorbeeld ook samen een huis op van een van de groepsleden.

Een ander sociaal aspect aan het carnaval is dat prins carnaval met zijn gevolg zieken en ouderen bezoekt. In de Jozefkerk in Achterveld is hij op carnavalszondag, met zijn gevolg, in vol ornaat in de dienst aanwezig. Aan het begin van de dienst houdt hij een korte toespraak. Ruim de helft van de kerkgangers zit verkleed in de kerkbanken.´´ De communieviering die zondag in Achterveld om 9:15 uur begint, heeft een feestelijk karakter. De liturgie en de preek zijn op het feest toegesneden.

BOETEDOENING Op de carnavalsoptocht, zondagmiddag vanaf 13:00 uur, komen mensen uit de wijde omgeving af. ,,Veel groepen zetten zich hiervoor op een positieve manier in´´, vertelt Tijmensen. ,,Van schade of vechtpartijen is, op een enkel incident na, geen sprake.´´

Het carnaval duurt tot en met volgende week dinsdag. ,,Dan is het aswoensdag, van oorsprong een dag van boetedoening.´´ Tijdens een beperkte, sobere viering in de kerk deelt de pastoor askruisjes uit. Hij tekent met zijn duim een kruisje van as op het voorhoofd van degene die naar voren komt. ,,Aan deze dienst doen niet veel mensen meer mee. Het gaat nog om enkele tientallen oudere mensen´´, zegt Tijmensen.

,,Vroeger spaarden de kinderen in Achterveld hun snoepgoed op tot aan paaszaterdag, de laatste dag van het vasten. Op de paaszaterdagavond is er een speciale viering in de kerk met een paasconcert door gospelkoor Say Yes uit Zwartebroek, aanvang 19.30 uur. In het verleden was er extra feestelijk klokkengelui op paaszaterdag om 12.00 uur. De klok werd geluid voor een speciaal gebed, het Angelus of ´Engel des Heren´.