• .

'Gratis kersen van een Barneveldse Amsterdammer'

BARNEVELD Gerda Lagerweij-Kuijt (83) legde in augustus een vraag voor aan de lezers van de Barneveldse Krant. In de oorlog zat ze op de Julianaschool, waar jaarlijks kersen werden uitgedeeld. ,,Er werd destijds verteld dat een of andere meneer een legaat had achtergelaten waarin beschreven stond dat dit jaarlijks moest gebeuren.'' Wie was die meneer?

Na de oproep kreeg de redactie meerdere telefoontjes van mensen die zich de gratis kersen nog konden herinneren. De heer Van Lagen kwam met uitgebreide informatie, die u hieronder kunt lezen.

LEGAAT Anthony Ahasuerus Hendrik Sweijs werd op 1 mei 1806 in Barneveld geboren als zoon van Jan Coenraad en Johanna de Bijll. Hij overleed 14 december 1887 te Amsterdam. In de Barneveldsche Courant van 23 december van dat jaar werd een 'In memoriam' aan hem gewijd en een week later werd de bestemming van een legaat bekendgemaakt. Sweijs was ongehuwd en makelaar van beroep.

ARTIS Anthony Sweijs werkte in Amsterdam als mede-vennoot van de firma J. Stroeve Bz, het bedrijf van zijn zwager de commissionair Jan Stroe, gehuwd met zijn zuster Alida Henrietta Wilhelmina. In Amsterdam kwam hij na 1838 in aanraking met dierentuin Natura Artis Magistra, kortweg 'Artis', in dat jaar opgericht door de heren G.F. Westerman, Werlemann en Wijsmuller. De meeste dierentuinen waren tot dan toe privébezit, maar in navolging van de London Zoo (1828) wilde ook Artis algemeen toegankelijk zijn, met name voor de gegoede burgerij. Sweijs werd bestuurslid van het Koninklijk Zoölogisch Genootschap Natura Artis Magistra, een functie die hij vele jaren vervulde. Ook moet hij aan nog meer organisaties zijn beste krachten hebben gewijd.

EIEREN EN KERSEN Aan deze Sweijs bewaren nog veel oudere Barnevelders goede herinneringen. Bij zijn overlijden in 1887 werd een testament van kracht waarin deze sympathieke oud-plaatsgenoot uit een legaat een speciaal fonds had ingesteld waaruit de Barneveldse jeugd eerst (paas)eieren en later kersen kreeg uitgedeeld. Een verslag van zo'n 'eieruitdeling' is bijvoorbeeld gepubliceerd in de Barneveldsche Courant van 3 april 1891 toen vierhonderd kinderen in de Zondagsschool 'de Heere zal 't voorzien' aan de Langstraat, hun eitje kregen uitgereikt. De uitdelingen van kersen vonden plaats tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Het fonds is inmiddels opgeheven.