• 2017-08-24 09:13:03 DEN HAAG - Vertegenwoordigers van de pluimveehouderij delen gekookte eieren uit voor de Tweede Kamer tegen de negatieve beeldvorming van eieren door het fipronil-schandaal. ANP JERRY LAMPEN

    Jerry Lampen

Haagse kritiek op pluimveesector en Chickfriend

DEN HAAG/BARNEVELD Zowel de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, het Barneveldse bedrijf Chickfriend als de pluimveesector kreeg kritiek te verduren van de Kamerleden tijdens het Kamerdebat over de fipronil-crisis, vanochtend in Den Haag. Elke fractie legde daarin hsst eigen accenten. Tientallen pluimveehouders, waarvan een aantal uit de regio Barneveld, waren bij dit debat aanwezig. Vanochtend was nog niet duidelijk of Den Haag met een officieel noodfonds komt voor getroffen pluimveehouders.

Jannes Bijlsma

Met name de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kreeg er van de politici stevig van langs. Verschillende Kamerleden vroegen zich af waarom die in november 2016 niet slagvaardiger optrad toen ze destijds meldingen ontving dat de verboden stof werd gebruikt in stallen met leghennen, door de Barneveldse bloedluisbestrijder Chickfriend. Ook werden er vragen gesteld over de blokkades van pluimveeboeren. ,,Hoe kan het zijn dat de NVWA wel pluimveebedrijven kan blokkeren, maar het bedrijf Chickfriend in juli nog gewoon kon doorwerken?", vroeg kamerlid Stientje van Veldhoven (D66) zich af.

NOODFONDS Ook de communicatie door de warenautoriteit liet volgens veel politici te wensen over. Kamerlid Jaco Geurts (CDA) uit Voorthuizen vond dat de NVWA heeft bijgedragen aan de schade in de pluimveesector, mede vanwege het tv-optreden in Nieuwsuur. Hierin waarschuwde een woordvoerder om voorlopig geen eieren te consumeren. ,,Daarbij gaf minister Schippers de pluimveehouders nog een trap na", sprak de Voorthuizenaar. ,,Hierin stelt zij dat de boeren zelf hadden moeten controleren met welke stoffen er werd gewerkt. Hoe had men in de sector op de hoogte kunnen zijn van het fipronil-gebruik?" Geurts pleitte, evenals Carla Dik-Faber (ChristenUnie) en Roelof Bisschop (SGP) voor een noodfonds voor getroffen pluimveehouders.

Andere fracties vonden juist dat pluimveehouders ook wel het een en ander te verwijten valt in deze kwestie. Van Veldhoven: ,,Waar bleef het boerenverstand? Hoe kan het zijn dat er binnen de sector niet veel harder aan de bel is getrokken? Wanneer iemand zich niet aan de regels houdt, dan bel je toch de scheidsrechter?" Zo keek ook de PvdA er tegenaan: ,,De verantwoordelijkheid van de boeren voor deze crisis is onmiskenbaar. Ik begrijp dat de pluimveehouders de mannen van Chickfriend vertrouwden. Dit ontneemt je niet van de plicht dat je ervoor moet zorgen dat de producten die je in de voedselketen brengt veilig zijn."

Snoeiharde kritiek op Chickfriend kwam van VVD-woordvoerder Helma Lodders: ,,Dit bestrijdingsbedrijf heeft willens en wetens gefraudeerd. We moeten nu alle feiten boven tafel krijgen en dit soort cowboys keihard aanpakken." De Partij voor de Dieren hamerde bij monde van Esther Ouwehand op de verantwoordelijkheid van de sector, die er volgens haar ,,niet voor terugdeinst de wet te overtreden", daarbij onderzoeken van de Rekenkamer aanhalend.

Voorafgaand aan het debat meldden staatssecretaris Van Dam van Economische Zaken en minister Edith Schippers van Volksgezondheid in een brief aan de Kamer dat Chickfriend naast fipronil nog een verboden stof gebruikte: amitraz, een 'matig toxische stof', aldus de bewindslieden. Amitraz kan ,,effecten veroorzaken op het centrale zenuwstelsel", zo schrijven ze. Chickfriend zou de stof hebben toegepast bij vliegenbestrijding bij kalveren. En het vermoeden bestaat dat Chickfriend niet alleen aan het bestrijdingsmiddel Dega 16, maar ook aan andere middelen verboden stoffen toevoegde.

ADMINISTRATIE De informatie kwam boven water uit administratie die op 10 augustus door de inlichtingen- en opsporingsdienst van de NVWA in beslag werd genomen. Die dag werden tevens de Chickfriend-eigenaren Martin van de B. uit Barneveld en Mathijs IJ. uit Nederhemert aangehouden. Zij zitten nog altijd vast. Uit die administratie bleek dat zeven andere bedrijven, die door Chickfriend in 2016 en 2017 zijn behandeld, nog niet in beeld waren bij de NVWA.

Onder deze bedrijven zijn vijf pluimveebedrijven, een vleeskalverbedrijf en een gemengd handelsbedrijf met pluimvee en vleeskalveren. Op 18 augustus zijn alle bedrijven bezocht door inspecteurs van de NVWA. ,,Bij de pluimveebedrijven, inclusief het pluimveebedrijf, is geen amitraz in de eieren aangetroffen", schrijven Schippers en Van Dam. ,,De resultaten voor fipronil zijn nog niet bekend."

TWEE MELDINGEN Uit de brief blijkt verder dat de NVWA in november 2016 niet één, maar twee meldingen binnenkreeg over fipronil-gebruik. ,,In een van de twee meldingen werd gesproken over mogelijk grootschalig gebruik van fipronil in stallen", aldus de minister en staatssecretaris. Wat de andere melding inhield wordt uit de brief niet duidelijk.

Uit onderzoek blijkt dat de directe schade voor de ongeveer tweehonderd leghennenbedrijven tussen de 30 en 35 miljoen euro bedraagt.