'Ik heb een dialoog heel erg gemist'

BARNEVELD Omwonenden voelden zich overvallen door het nieuws dat er 21 huizen voor statushouders in hun directe omgeving werden gebouwd. De gemeente liet er geen gras over groeien, zodat de statushouders afgelopen zomer al in de huizen tussen de Churchillstraat, Van Schothorststraat en Jan Seppenplein in Barneveld kwamen wonen. Buurtbewoners Nanette de Jong, Bert Nagelvoort en Arjan de Jager blikken samen terug.

Freek Wolff

Enkele dagen voor 10 november 2015 viel er plotseling een brief op de mat van de omwonenden. Het was een uitnodiging voor een informatiebijeenkomst in een schoolgebouw over de beoogde locatie van nieuwbouw voor statushouders. In eerste instantie waren dat uitnodigingen voor de Barnevelders die aan het veld en de Churchillstraat wonen. Vervolgens kregen meer buurtbewoners een brief in de bus, maar volgens De Jager nog een beperkt aantal. In elk geval wel aanwonenden van de Van Schothorststraat, waar hij en De Jong zelf ook wonen. De terugblik vindt plaats in de woning van Bert Nagelvoort aan de Churchillstraat, met zicht op het bouwproject.

,,Het bouwproject kwam voor ons uit de lucht vallen. De gemeente presenteerde het als 'dit zijn onze plannen'. Gaandeweg de bespreking op die avond greep de burgemeester zelf uiteindelijk de microfoon en zei: 'We kunnen hier nog uren over praten, maar dit is een vaststaand feit'. Daarom waren we hier wel door overrompeld", steekt De Jager van wal.

De Jong herinnert zich dat veel mensen die avond niet naar binnen mochten. Politieagenten hielden hen tegen bij de deur. ,,Dat veroorzaakte in het begin een wat grimmige sfeer, maar gelukkig zijn Barnevelders in het algemeen vrij nuchter, zodat je geen taferelen zag als in andere steden, met veel geweld." In totaal werd de avond door zo'n zestig omwonenden bezocht.

EEN OVERVAL ,,De gemeente legde uit dat zij van overheidswege het plan uit moest voeren en dat met de beoogde procedure de nieuwbouw het snelst geregeld zou zijn. Andere opties waren per definitie al uitgesloten, hoewel daar later nog wel gesprekken over zijn geweest. Als toegift mochten we dan nog wel een beetje schuiven met de woningen, zodat ze iets meer op afstand kwamen", zegt De Jager.

Hij begrijpt best dat de gemeente Barneveld hier met problematiek op wereldformaat te maken heeft. Volgens hem willen de buurtbewoners daar ook niet voor weglopen. ,,Maar op deze manier namen ze de onrust hierover niet weg. Als je vanaf het begin open kaart zou spelen, dan komt dat op de Barnevelders heel anders over. Maar dat was nu een beetje zoek." Nanette de Jong noemt het minder eufemistisch 'een overval'.

VOLDONGEN FEIT Nagelvoort vindt dat Barneveld meestal wel de neiging heeft om problemen op te lossen. ,,Maar hier werd het plan gepresenteerd als voldongen feit, klaar'." En De Jong voegt toe: ,,Dat voelde niet goed."

De Jager typeert het bouwproject meer als prestigeproject. Hij vindt het merkwaardig dat tijdens de eerste avond aangevoerde opties van tafel werden geveegd en dat deze nu toch worden uitgevoerd. ,,We opperden of ze niet in bestaande huizen in de wijken konden gaan wonen, om integratie te bevorderen. Dat was toen niet mogelijk. Na deze eerste locatie zouden er nog meer volgen in Barneveld. Maar nu hoor je dat ze wel ineens sociale woningen in de wijken ook voor statushouders bestemmen. Heel merkwaardig."

De Jong denkt dat de gemeente zich later achter de oren heeft gekrabd, vooral omdat het bouwproject volgens haar een dure en grote locatie is. Er staan nu 21 woningen. ,,Het zou gaan om wooncontainers die heel snel te bouwen zijn, maar het moest bouwrijp gemaakt worden, er moest geheid worden. Daarna moest in de woningen alles nog worden gedaan, tot en met stucadoren toe. Het waren niet zo maar eventjes huizen uit de fabriek die er binnen drie weken staan", aldus Nagelvoort.

CHIQUE CONTAINERS Er is een tijdelijke vergunning voor de huizen op de huidige plek voor tien jaar, waarna ze aan de Churchillstraat weer zullen verdwijnen. ,,Door de wetgeving kon de gemeente dit met een snelle bestemmingsprocedure realiseren. Het zijn chique containers, waarvan de levensduur veertig jaar is, maar nu staan ze hier dus semi-permanent voor tien jaar. Daarna worden ze ergens anders neergezet."

Het drietal wijst erop dat in eerste instantie door het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) was verklaard dat er gezinnen in de huizen zouden komen. Uiteindelijk werden het alleenstaande mannen, één gezin en een groep alleenstaande minderjarigen (ama's). ,,Zo zie je dat er van alles gezegd en afgesproken werd, maar dat er tijdens het proces veel veranderde."

Het stoort de drie Barnevelders dat het grote stuk groen in het dorp, wat zo zou blijven, nu enorm is afgekalfd, eerst door de bouw van het theater en de bouw van de Aldi met parkeerplaatsen en nu door de woningen voor statushouders. ,,Het theater zou het laatste bouwwerk zijn." De Jager wijst ook op de impact van zeventig nieuwe bewoners op de omgeving. ,,In eerste instantie was de veiligheid niet geborgd. De burgemeester zei dat hij langs zou komen als het niet goed zou gaan. Dat is op zich goed om te horen, maar je mag van de gemeente verwachten dat ze breder kijkt. Het gaat ons er niet om dat die statushouders hier niet mogen komen, maar via het nieuws zie je wat er allemaal in de wereld gebeurt en dan maak je je best zorgen als zij in je achtertuin komen."

LES KRIJGEN De afgelopen zomer trokken de statushouders de huizen in, vooral afkomstig uit Syrië en Eritrea. In september volgde een open dag, met standjes en betrokkenen, georganiseerd door de gemeente, Be Active en Vluchtelingenwerk. ,,Dat was oké."

De twaalf jongeren worden begeleid door medewerkers van stichting Timon. ,,We hebben het idee dat dit gezelschap gemengder van afkomst is dan de mannen die daar achter wonen." Juist wandelt er een handvol over het grasveld voor de woningen langs, zichtbaar vanuit de woning van Bert Nagelvoort. Ze zouden les krijgen op een school in de buurt, weet het drietal.

Op de flanken van het rijtje voor de ama's wonen twee jonge autochtone Barnevelders. ,,Daar waren wat opstartproblemen, want het beeld van hun rol was anders dan eerst naar buiten gebracht. Timon zag die twee gezinnen als goede buren, waar de ama's eventueel bij terecht kunnen, maar niet meer dan dat. Wij verwachtten een meer actieve, sturende rol. Daarom hebben we om de tafel gezeten om dat aan te scherpen."

MACHOGEDRAG Tegenwoordig is het daarom rustiger. Want de jongeren veroorzaakten volgens de omwoners geluidsoverlast. ,,Maar wat wil je als je pubers van vijftien tot achttien jaar in een huis stopt? Dan gaan ze los. Dat zouden onze kinderen ook doen. Het geluid draagt ver en ze hingen uit de ramen. Ze liepen zelfs op het dak." Er waren geen vernielingen, maar de jongens vertoonden wel machogedrag, zo typeert De Jong het. Ze zegt dat het nu aanzienlijk rustiger is, al schrijft ze dat ook toe aan het koudere seizoen, waardoor het leven zich meer binnen afspeelt. Maar intensievere begeleiding van de jongeren heeft hoogstwaarschijnlijk wel vruchten afgeworpen.

Nagelvoort zegt dat meteen was aangekaart dat de opstelling van de huizen in zijn ogen geen gelukkige was. ,,Ze staan naar binnen gekeerd in een hoefijzervorm, waardoor het een soort gesloten bastion is geworden." Omwonenden hebben nauwelijks tot geen contact met de bewoners. De bouwvorm, maar ook de doorstroming van de statushouders bevordert het contact en de integratie volgens hem ook niet. ,,Als jongeren achttien worden, moeten ze er in principe uit. De mannen wachten veelal op gezinshereniging en dan verhuizen ze ook weer."

Verstandiger was het - ook in dat licht - volgens hem geweest om op meerdere plaatsen in Barneveld kleinere hoeveelheden huizen voor statushouders te bouwen. ,,Dan krijg je volgens mij eerder integratie, van beide kanten."

Op een partijtje voetbal na is er nu nauwelijks ontmoeting. Wel weet De Jong dat de nabijgelegen kerk elke week een maaltijd presenteert aan de vluchtelingen. ,,Dat soort initiatieven zijn natuurlijk goed." Ook andere kerken spannen zich in voor de vluchtelingen, al is er bij het drietal onzekerheid over de continuïteit hiervan.

Terugblikken hebben ze het idee dat de contracten voor de huizen al getekend waren en dat de ideeën en andere locaties die ze aandroegen geen effect meer sorteerden. ,,Dat bleek wel uit de snelheid waarmee de vergunning werd verleend."

GROENE LONG Dat dit veld opgeofferd werd, zat de omwonenden nog het meest dwars. ,,Het was eerst een soort groene long van het dorp. Het grasveld had een publieke functie, ook voor scholen. Dat is toch heel gemakkelijk van tafel geveegd." Bovendien vonden de Barnevelders het niet prettig dat de gemeente bij de aanvang in hun ogen een soort overvaltechniek toepaste en dat er geen speld meer tussen te krijgen was. ,,Ik heb de dialoog heel erg gemist. Dat vind ik nu heel goed aan de klankbordgroep, waar dit wel mogelijk is. Daar zijn alle partijen in vertegenwoordigd", legt Nagelvoort uit. ,,Als je wilt dat een project als dit wordt gedragen, zul je de omwoners erbij moeten betrekken, dan heeft het veel meer kans van slagen", voegt De Jager toe.

Tegelijk zeggen de Barnevelders dat ze niet tegen de komst van de statushouders in algemene zin zijn. De manier waarop een en ander in zijn werk ging, verdient volgens hen echter niet de schoonheidsprijs.

Label:

Vluchtelingen