• Jolanda Denekamp
  • Gerwin van Luttikhuizen
  • Pauw Media

Op pad met Jolanda (1): 'Afwisseling rond De Goudsberg'

LUNTEREN De eerste aflevering van deze nieuwe rubriek staat in het teken van eventuele goede voornemens voor het nieuwe jaar: afvallen, conditie opbouwen… Wat is in dat kader prettiger dan een stevige wandeling? Rond De Goudsberg in Lunteren bijvoorbeeld.

Door Jolanda Denekamp

Deze wandeling start en eindigt op de Hessenweg, een straatnaam die je op de Veluwe nogal eens tegenkomt. In gedachten hoor ik de wagens voorbij rammelen: voerlieden reisden van de 16e tot de 19e eeuw met hun hessenwagens, getrokken door paarden, over de Veluwe van en naar Duitsland. Vanwege de omvang en zwaarte van de wagens, maakten de Hessenvoerlui gebruik van speciale routes. De vierwielige wagens trokken met een bocht om de dorpen heen. De brede sporen die de Hessenwagens trokken, werden later Hessenwegen genoemd.

Hessenwegen waren interregionale handelsverbindingen. De naam is afgeleid van het Duitse Hessen (een deelstaat), omdat veel van deze voerlui met dit soort wagens daar vandaan kwamen. De wagens hadden een grotere asbreedte dan de regionale karren en wagens. De kostbare lading bestond uit maalstenen uit de Eifel, potten, pannen en voorwerpen van aardewerk. Ook werd zwartsel voor de kleding van de Veluwenaren vervoerd in vaten.

NOTARIS DINGER De uitkijktoren op De Goudsberg is net nieuw en biedt bij helder weer een prachtig uitzicht richting Barneveld. Hoog en redelijk droog gelukkig.

De vogels laten flink van zich horen, ook al is het winter; het zachte weer op het moment van het voorwandelen is hier debet aan. '6/6 1895 notaris Dinger 6/6 1935', staat er op de stenen bank. De Lunterse bevolking schonk de notaris de bank toen hij veertig jaar notaris in Lunteren was. Enkele jaren later krijgt de bevolking de bank in zekere zin terug als notaris Dinger deze en de grond erom heen schenkt aan de Stichting Het Luntersche Buurtbosch.

Het bospad langs de bank klimt omhoog naar een grote zwerfkei, die het Middelpunt van Nederland markeert. En weer de heuvel af…Het is best een heuvelachtige route, niet voor niets heet het hier De Goudsberg.

Een paar mountainbikers schieten tevoorschijn: ze hebben zich uitgeleefd op de wanden van de nabijgelegen zandafgraving en groeten vriendelijk. Ons pad voert hoog langs de zandafgraving en biedt hier en daar doorkijkjes op de 'kuil'. Aan het eind schiet de route weer het bos in. Nu zijn de bomen amper te herkennen, maar in het najaar ga ik hier vaak tamme kastanjes zoeken om ze vervolgens te poffen in het vuur. Op de hoek staan paaltjes met gele koppen die de wallen om de 'celtic fields' markeren.

IJZERTIJD Deze wandeling voert langs meerdere archeologische monumenten uit de IJzertijd: deze 'celtic fields', de Germaanse put en de boerderij met spieker aan de Hoge Valkscheweg. De velden en boerderij dateren uit de IJzertijd (circa 800-12 voor Christus). 'Celtic fields' zijn prehistorische akkers van zo'n 40 bij 40 meter, gescheiden door wallen. Als je goed kijkt op het pad zie je dat deze 'golft', daar kruist een walletje het pad. Verderop ligt een wal van veel latere datum: een wal van meidoorns, een struik met doornen die voorkomt dat het wild het akkerland op gaat om de gewassen op te eten. Door de weilanden gaat het verder naar het bosje waar de Germaanse put verscholen ligt. De bewoners uit de IJzertijd en bewerkers van de 'celtic fields' in de buurt vonden hier het water dicht aan de oppervlakte. Een uitgeholde boomstam moest voorkomen dat het gat instortte. Het gaat om een reconstructie.

Datzelfde geldt voor de boerderij en voorraadschuur voor het opslaan van graan (spieker) even verderop. Alleen de verkleuring in de grond waar de palen hebben gestaan, is teruggevonden. Of de boerderij er helemaal zo heeft uitgezien, is niet helemaal zeker. Als je de tijd neemt om er even te kijken, zul je zien dat de palen van de spieker voorzien zijn van 'klosjes'; dit voorkomt dat muizen omhoog kunnen klimmen om de voorraad op te peuzelen.

In het weiland achter de brede zandweg staat een ree rustig te grazen. Een ideale plek: bij onraad kan het dier onmiddellijk het ernaast gelegen bos inschieten. Prenten op de grond duiden erop dat de ree ook een uitstapje heeft gemaakt naar het terrein links van de zandweg.

BERENKLAUWEN Hé, nog meer wild: na het weiland met de ontsierende elektriciteitsmasten kiezen enkele hazen een ander pad. Het blijft altijd mooi, dieren ontmoeten op een tocht. Of de prachtige paddenstoelen die er dankzij het zachte weer eind december nog staan. Kleine paadjes in het bos leiden me langzaam weer richting de zandafgraving en het eindpunt van de wandeling. In het zand staan ook hier sporen van reeën.

Nu durf ik hier wel over de bodem van kuil te lopen, de berenklauwen zijn verdroogd en torenen ongevaarlijk hoog boven het pad uit. Levende exemplaren kunnen bij een enkele aanraking al enorme blaren op de huid geven. Een stukje klimmen, de afgraving weer uit en over het paadje langs de rand verder. Ik kan me nog herinneren dat het hek met een groot slot erop de toegang tot de zandafgraving versperde, nu loop ik er langs en sta weer op de Hessenweg, het eindpunt van de tocht.

ROUTE

r.a.=rechtsaf

l.a.=linksaf

r.dr.=rechtdoor

Ga tussen de houten paaltjes door t.o. restaurant De Goudsberg, voor de uitkijktoren. Zandpad langs weiland volgen. Op splitsing l.a. pad langs weiland blijven volgen. Pad buigt van weiland af, richting kuil lopen, op viersprong r.dr. (pad daalt en stijgt), bospad op rand links om kuil volgen. Einde kuil: op splitsing r.dr. Op splitsing r.a. L.a. voor stenen bank pad omhoog.

R.dr., langs Middelpunt van Nederland. R.dr. bospad 'naar beneden'. Eerste bospaadje l.a. Einde r.a. en direct weer l.a. Einde r.a. en direct weer l.a. Einde r.a. breder bospad. Einde l.a. Brede pad r.a. in en direct l.a. paadje langs kapot hek. Paadjes rechts negeren.

Op splitsing r.a. Heuveltje op/af. R.dr. breed bospad volgen (paadjes links/rechts negeren). Doorlopen tot einde kuil, na grasland l.a. smal bospaadje in langs grasland. Voor houten hek r.a. langs grasland. Langs omgevallen boom. Op kruising l.a., breder bospad. Bocht naar links en rechts volgen.

Eerste pad l.a. (langs celtic fields). Einde l.a. Pad r.dr. langs prikkeldraad. Op zandpad r.a., langs Germaanse put. Einde zandpad r.a. Op kruising r.a. (Hoge Valksedijk). Langs boerderij en voorraadschuur IJzertijd, zijpaden negeren en meer dan 1 km r.dr., 2x langs ingang Wekeromse Zand. Na weiland met elektriciteitsmasten r.a. bospaadje langs weiland. Einde pad l.a. Eerste pad r.a.

Na bouwland r.a., op splitsing links aanhouden. Einde r.a. Einde r.a. en meteen l.a. R.a. smal bospad. Op kruising r.dr. langs bouwland. Op kruising l.a. breder bospad in. R.dr. over het zand (let op sporen reeën), heuvel af en onderaan smal paadje in. Einde l.a. tussen verdroogde hoge berenklauwen door, wordt graspad. R.dr. langs halfronde schuur.

Graspad wordt grindpad, beetje klimmen. Eerste bospaadje l.a. en r.dr. pad boven langs kuil volgen (zijpaden negeren). Langs hek (hout/ijzer), asfaltweg is Hessenweg, r.a.=eindpunt route.

Wandelroute De Goudsberg

Afstand: Ongeveer 8,5 kilometer.

Start-/eindpunt: Uitzichttoren tegenover restaurant De Goudsberg, Hessenweg, Lunteren.

Bereikbaarheid: Parkeerplaats langs Hessenweg, voorbij uitzichttoren.

Ov-halte: Hessenweg (weg rechts langs eethuis 't Hek in, tot aan restaurant

De Goudsberg).

Horeca: www.restaurantdegoudsberg.nl.

Hoogste punt: 57 meter.

Uitrusting: Stevig schoeisel, paden kunnen modderig zijn.

Toegankelijkheid: Smalle paadjes, heuvelachtig, niet geschikt voor rolstoelen en kinderwagens.

Aansluitende routes: Klompenpaden Meulunterenpad, Valkschepad www.klompenpaden.nl, Veluwe Zwerfpad www.veluwe-zwerfpad.nl, rode paaltjesroute Geldersch Landschap & Kasteelen www.glk.nl.

Jolanda Denekamp is natuurgids en freelance- journalist. Haar redactiebureau Taal en Teken verzorgt teksten op het gebied van de natuur, outdoor en cultuurhistorie. Voor de Barneveldse Krant zet ze tweewekelijks een wandel-, fiets- of kanoroute uit.