• Wandelaars op landgoed Otelaar

  • Proeven van de vruchten van de sleedoorn op Landgoed Otelaar in Barneveld.

    Jolanda Denekamp
  • Henk Olthuis, initiatiefnemer van Landgoed Otelaar

    Andre van der Velde
  • brandroderunderen

    Karin van der Lee
  • Een van de poelen op Landgoed Otelaar

    Andere van der Velde
  • heggenvlechten Grieke Dekker Otelaar

  • zonnedauwOtelaar

    Albert Prins
  • Albert Prins
  • Albert Prins
  • Albert Prins
  • Pauw Media

Op pad met Jolanda (19): Nieuwe wildernis bij Barneveld

BARNEVELD Landgoed Otelaar? In Barneveld? Waar ligt dat dan precies? En mag je er vrij wandelen?''

Jolanda Denekamp

Zo dichtbij huis en toch vrij onbekend blijkt uit de reacties. Ja, je mag wandelen (niet fietsen) op dit landgoed en de hond mag mee, mits aangelijnd. Een heerlijk ommetje, eenvoudig te combineren met een fietstochtje er naar toe; fiets op de parkeerplaats bij de werkschuur zetten en het rondje lopen. Aan een zijweg (doodlopend) van de Otelaarseweg, aan de rand van Barneveld, ligt het aangelegde Landgoed Otelaar. Het is twaalf jaar geleden 'gemaakt'. Henk Olthuis is de drijvende kracht achter het landgoed met de buitenplaatsen. De voormalig directeur van de Nijmeegse Bloedbank, opgeleid tot apotheker, is door zijn studie altijd al bovenmatig geïnteresseerd geweest in planten. Hij was mogelijk één van de eerste particulieren in Nederland die nieuwe natuur wilden ontwikkelen.

Olthuis vertelt gedreven over het twintig hectare grootte landgoed dat in 'reconstructiegebied' lag waardoor de agrarische bestemming zou mogen verdwijnen. Met de bouw van de buitenplaatsen kon de nieuwe natuur gefinancierd worden. Nu, ruim een decennium na de start, lijkt het een natuurlijk geheel.

25.000 BOMEN GEPLANT De rij eiken aan weerszijden van het graspad, net na de witte toegangsslagboom aan het begin van de wandeling, zijn begroeid met klimop. Het lijkt een oprijlaan die er altijd is geweest. Schijn bedriegt. In 2004 werd begonnen met de aanleg van het landgoed, genoemd naar de boerderij die er al stond. Er werden 25.000 bomen geplant, zes hectare bos en vier poelen gegraven. ,,Vooral snelgroeiende bomen, zoals elsen en berken.'' Verder verschijnen allerlei pionierssoorten spontaan.

De plantenwerkgroep van IVN Barneveld determineert regelmatig wat er groeit en bloeit en treft elke keer weer nieuwe soorten bloemen aan. De Kleine Barneveldse Beek stroomde al in het gebied, maar kreeg zijn natuurlijke oever en meanderende loop terug. Bij de eerste brug over de beek lopen brandrode runderen, een oud-Hollands ras. Ze grazen er zomer en winter, en lopen ook in de winter gewoon door de beek, vertelt Olthuis. Hij wijst op de glooiing achter in het weiland, tegen de bomenrand. De afgegraven grond voor de bouw van de villa's is daar gedeponeerd. Het lijkt heel natuurlijk. Soms stroomt de beek over het pad en de brug, maar dat mag ook, stelt Olthuis. We snuiven de zoete geur van net gemaaid gras op.

Net voor de volgende brug, één met een houten reling, slaan we even linksaf naar één van de vier 'amfibiepoelen' (foto). Tientallen kikkers - groene en bruine - duiken snel onder water. Olthuis wijst op het riet dat bij de bosrand ligt. Het is recent verwijderd omdat de plas helemaal was dichtgegroeid met het riet. De nieuwe 'wildernis' mag niet onbeperkt haar gang gaan. Olthuis doet aan natuurbeheer. Zo hebben we in het midden van de poel een eilandje gemaakt waar vogels kunnen broeden zodat vossen er niet bij kunnen komen. Bij een andere poel groeit zonnedauw, een vleesetend plantje. ,,De kleine zonnedauw'', weet biologe Karin van der Lee. Ze zijn er spontaan gekomen, net als zoveel pionierssoorten. ,,Insectjes blijven aan de plakkerige druppels aan de bladeren hangen", wijst ze. De verwachting is dat deze zonnedauw ook bij de eerste poel zal verschijnen. Zonnedauw houdt van een arme, natte bodem. 

 

SNOEIEN DOET GROEIEN Net over de brug staat een haag van mei- en sleedoorn. ,,Hier gaan we in oktober weer aan de gang", vertelt Grieke Dekker van de heggenvlechtwerkgroep van IVN Barneveld. De werkgroep gaat een paar keer per jaar aan de slag op het landgoed om de heggen te vlechten. ,,Snoeien doet groeien'', weet Grieke. Ze doet snel voor hoe het vlechten in zijn werk gaat. ,,De dunne takjes buig je door elkaar heen. Zo breien we alle takken tot een keurige haag op borsthoogte zodat je er nog overheen kunt kijken."

,,Met een mooie doorkijk op het landgoed', vult Olthuis aan. Op de buitenplaatsen die achter de heg pronken. De haag met doorns is een natuurlijke barrière die voorkomt dat koeien het weiland uit kunnen. Andersom was een dergelijke haag - voor de uitvinding van het prikkeldraad in de 19e eeuw - ook bedoeld om bijvoorbeeld wolven tegen te houden. De haag is ook een prima schuilplaats voor vogels, insecten en bijvoorbeeld egels. In oktober begin de groep weer met vlechten en ze gaat door tot april, het broedseizoen. Het brede graspad slingert zich een weg langs de rand van het landgoed. Tegen de achterkant grenst het aan landgoed Klein Bylaer. Olthuis vindt het jammer dat er tot nu toe nog geen mogelijkheden zijn om door te steken. Iets wat wel op zijn wensenlijst staat. 

 

MOERASEIK Hier en daar biedt het pad mooie doorkijkjes op de landhuizen. Zo ook aan de achterzijde van de route, na een bocht naar rechts. Als u even verderop richting de wit houten slagboom loopt, ziet u langs een bestraat pad moeraseiken staan. Een bijzondere soort eik waarvan het blad (ingesneden met 2-4 lobben) in de herfst prachtig rood kleurt. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden, houdt deze eik die oorspronkelijk uit de Verenigde Staten komt, helemaal niet zo van natte voeten.

Op één van de bladeren van de inheemse eik vinden we tientallen gallen, knoopgallen (foto). Een gal is een woekering van een plant, meestal ontstaan door een insect zoals een galwesp die haar eieren in het blad legt. De -in dit geval- knoopgal dient als behuizing en als voedsel voor de larve. Er zijn daarnaast ook insecten die specifiek op de in de gal groeiende larven parasiteren door hun ei in de larve in de gal te leggen. Het insect dat uit de gal kruipt, is dus niet per se de veroorzaker van het 'bultje'.

Wie liever over het bestrate deel loopt, kan langs de moeraseiken gaan en vervolgens linksaf slaan om door het hek bij de parkeerplaats uit te komen. Anders gaat u bij de wit houten slagboom het smalle graspaadje in dat vervolgens overgaat in een smaller bospad. Ook nu komt u uit tegenover de parkeerplaats.

 

Het Landgoed Otelaar mag dan gerealiseerd zijn, Henk Olthuis houdt zich volop bezig met het beheer ervan, met hulp van onder meer het IVN en is ook actief met plannen voor een tweede landgoed bij Malden.

 

Wie interesse heeft om mee te helpen vlechten op landgoed Otelaar kan contact opnemen met Aart Mulder, jamulder@solcon.nl. Wie mee wil helpen met het inventariseren van planten op landgoed Otelaar of elders, kan een mailtje sturen naar Marja Barreveld, e-barreveld@hetnet.nl.

Landgoed Otelaar Barneveld

Afstand: Ongeveer 2 kilometer

Start-/eindpunt: Parkeerplaats Otelaarseweg (einde doodlopende weg, een zijweg van de hoofdweg Otelaarseweg), Barneveld 

Horeca: Barneveld-centrum

Honden: Mogen alleen aangelijnd mee

Uitrusting: Wandelschoenen

Toegankelijkheid: Onverharde goed begaanbare paden, enkele bospaadjes

Aansluitende routes: Niet van toepassing

ROUTEBESCHRIJVING

r.a. = rechtsaf

l.a. = linksaf

r.dr. = rechtdoor

Laat de fiets of auto achter op de parkeerplaats aan de Otelaarseweg (doodlopende zijweg van de Otelaarsweg), naast de werkschuur. Landgoed Otelaar in Barneveld is alleen toegankelijk voor wandelaars. De hond mag mee, mits aangelijnd.

Loop de parkeerplaats af, sla l.a. en meteen na de heg weer l.a. Naast de wit houten slagboom staat een toegangsbord Landgoed Otelaar.

U volgt het hoofdpad over/rondom het landgoed: r.dr langs de wit houten slagboom; verderop brug over de Kleine Barneveldse beek over.

Net voor de houten brug ligt aan de linkerkant een poel waarin onder meer kikkers zitten. U kunt er gerust even kijken.

Keer terug naar de houten brug en steek deze over, r.dr. kronkelend graspad enkele honderden meters volgen.

Na een bocht naar rechts krijgt u zicht op enkele villa's, loop tot aan het begin van een houten slagboom/het bestrate deel (links en rechts staan moeraseiken). (bent u minder goed ter been dan kunt u hier rechtdoor over het bestrate pad lopen en aan het einde l.a. slaan, dan komt u ook uit bij het metalen hekwerk; ga door de deur aan de linkerkant en u staat voor de heg van de parkeerplaats)

Sla naast de houten slagboom een smal graspad in.

Einde r.a.

Volg dat slingerende bospaadje langs een wal; u komt uit naast een metalen hekwerk, voor u achter de heg staat uw fiets/auto.

Jolanda Denekamp is natuurgids en freelance-journalist. Haar redactiebureau Taal en Teken verzorgt teksten op het gebied van de natuur, outdoor en cultuurhistorie. Voor de Barneveldse Krant zet ze tweewekelijks een wandel-, fiets- of kanoroute uit.

Eerdere afleveringen Op pad met Jolanda:

1) Rondom de Goudsberg

2) Hoog Buurlo, parel van de Veluwe

3) Landgoed 't Sol bij Garderen

4) Stuifzandheuvels en bloeiend haarmos

5) Mossel op de Veluwe

6) Langs kazematten en door loopgraven

7) Tussen zwaartepunt en Krachtighuizen

8) Extreme temperaturen op het Wekeromse Zand

9) Steppen rond schietbaan Scherpenzeel 

10) Op zoek naar wisenten

11) Achterlangs Stroe en Garderen

12) Verrassende kanoroute op Valleikanaal

13) Groen en rustig De Glind  

14) Kanorondje Leusden

15) Hollands plaatje rond Terschuur

16) Fietsen langs verborgen akkers

17) Drie soorten hei binnen handbereik

18) ´Waterwandeling´ landgoed Leuvenum