• Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Pauw Media

Op pad met Jolanda (3): Landgoed 't Sol bij Garderen

GARDEREN In de winterperiode is het in veel lager gelegen wandelgebieden in de Vallei erg nat. Daarom kies ik in deze weken de wat hoger gelegen terreinen uit, want ik wil het u niet aandoen kilometers lang tot de enkels in de modder weg te zakken. Bovendien vrees ik dan te horen te krijgen: 'O ja dat is die rubriek…, in de prut op pad…', en dat wil ik natuurlijk niet. Ik krijg trouwens leuke reacties op de rubriek en krijg routetips op de markt, in de winkels, sportschool en op Facebook.

Jolanda Denekamp

Dit keer een route van ongeveer 4,5 kilometer, wederom met een mogelijkheid deze in de korten, want ik hoor dat lezers dat prettig vinden.

De wandeling door het voormalige landgoed 't Sol, begint op de parkeerplaats op de hoek van de Koesteeg/Meervelderweg in Garderen. De korenmolen waarin het VVV-kantoor is gevestigd is goed te zien en staat als een herkenbaar punt aan de rand van het dorp. In vroeger tijden diende de molen als baken voor de vissers op de toenmalige Zuiderzee. Als u bij het uit zwerfkeien opgetrokken bankje met een dak erboven op de Goudsberg (zo'n 42 meter) bent en achterom kijkt, ziet u de molen in de verte. Tevens heeft u zicht op de enk, een hoog gelegen akker. Klopt, net als in Lunteren, aflevering 1 van de rubriek Op pad, kent ook Garderen een Goudsberg. Dit zou mogelijk oorspronkelijk een grafheuvel kunnen zijn.

ARBORETUM Het terrein aan de voet van de 'berg' werd door landgoedeigenaar A. de Hoop ingericht als arboretum, bomentuin. Hij liet er rododendrons, cipressen, thuja's, jeneverbessen en sparren planten. Restanten van het arboretum staan er nog. Direct na de bocht naar rechts, op weg naar het stenen bankje, volgens verhalen gemetseld met zwerfkeien die De Hoop tijdens wandelingen zou hebben gevonden, ziet u rododendrons, een uitheemse struik met leerachtige bladeren die in de 17e eeuw naar Nederland kwam en vooral werd aangeplant op landgoederen. Links voor het stenen bankje staat een jeneverbessenstruik en als u goed kijkt ziet u de bessen hangen.

Voor het bankje gaan we rechtsaf het pad in. Nu staat 't Sol vol met loof- en naaldbomen, dat was tot de jaren dertig van de vorige eeuw wel anders: destijds bestond het landschap uit landbouwgronden en hei. De akkers waren deels omzoomd door brede wallen met eikenhakhout, hier en daar nog te zien. De heide en akkers werden langzaam bebost.

ZWEMMEN De Goudsberg ligt in landgoed 't Sol, niet te verwarren met 't Solsche Gat bij Drie. Het voormalige landgoed 't Sol was veel groter en lag aan weerszijden van de weg Garderen-Uddel. Nu is het in beheer van Geldersch Landschap & Kasteelen.

Het woord sol zou gebruikt zijn om een lage plek aan te duiden, ook wel een gat of poel, waarin wat water staat, voor vee en wild. Het diepe gat waar de route verderop langskomt, is vooral ontstaan door zandwinning voor de aanleg van de snelweg de A1.

IVN-natuurgids Cor de Bruin, geboren en getogen aan de Hogesteeg in Garderen, vertelt dat hij als kind in 't Sol zwom; in de kuil stond een fikse laag water en daar sprong hij met vriendjes na schooltijd lekker in. Dat was in de jaren zestig. ,,Op de parkeerplaats waar deze wandeling begint, stonden twee hooibergen en verder was er vooral hei, naaldbomen stonden er niet. Vanaf daar kon je vroeger ons witte huis aan de Hogesteeg zien.'' Dat is inmiddels onmogelijk geworden door de bebouwing.

Cor herinnert zich ook nog dat hij aan de overkant in het tweede gat -'t Sol wordt doorsneden door de weg van Garderen naar Uddel - behalve zwom, in de winter ook schaatste. Nu, decennia later controleert Cor, die inmiddels verhuisd is naar Voorthuizen, nestkastjes in 't Sol.

Grenzend aan dit gebied ligt het Air Operations Control Station Nieuw Milligen (afgekort AOCS NM). Dit is het commandocentrum van de Koninklijke Luchtmacht, vanwaar vliegtuigen die het Nederlandse luchtruim binnen komen in de gaten worden gehouden. Hier en daar is tussen de bomen door de bol van het radarstation te zien. Het station wordt volgens de huidige berichten binnen enkele jaren ontmanteld.

MOSTAPIJT De tocht voert verder langs de zandwinput, waar zich schrale vegetatie heeft ontwikkeld: diverse mossoorten, grassen. Op de hellingen staan rijen naaldbomen, die nu met bosmachines uitgedund worden. Hier en daar liggen dan ook takken op de paden. Er hangt een heerlijke houtlucht. Vanaf bovenaf zijn er telkens doorkijkjes de kuil in. Eenmaal op de bodem van de put wandelend, valt het dikke mostapijt op. Het pad voert aan het einde van de kuil weer omhoog. Slingerend gaat het een eind verderop weer langs een dikke bos rododendrons, de houten slagboom bij de parkeerplaats om vervolgens het bos weer in te duiken.

Na het oversteken van de asfaltwegen de Einderweg in, zijn de glooiingen rondom Garderen weer goed zichtbaar. De zon gaat net onder: een prachtig gezicht met de akkers en bomen op de voorgrond. Via de Ouwendorperweg - naar het buurtschap Ouwendorp - eindigt de wandeling weer bij de parkeerplaats, met links een mooi gezicht op de molen van Garderen.

De volgende aflevering wordt weer een wat langere doorstapper, zo komt iedereen aan zijn/haar trekken.

LANDGOED 'T SOL, GARDEREN

Afstand: Ongeveer 4,5 kilometer

Start-/eindpunt: Parkeerplaats Koesteeg/Meervelderweg

Bereikbaarheid: Idem als start-/eindpunt

Ov-halte: Bakkerstraat, centrum Garderen (1,3 km naar startpunt wandeling, via Mazenhofstraat/Oud Milligenseweg/Meervelderweg)

Horeca: In dorp Garderen

Hoogste punt: 42 meter

Uitrusting: Stevig schoeisel, paden kunnen modderig zijn en hier en daar liggen afgezaagde stammetjes en takken

Toegankelijkheid: Smalle paadjes, heuvelachtig, niet geschikt voor rolstoelen en kinderwagens

ROUTE

r.a. = rechtsaf

l.a. = linksaf

r.dr. = rechtdoor

Vanaf de parkeerplaats Koesteeg/Meervelderweg langs de houten 'slagboom' zandpaadje in.

Met de bocht mee naar rechts voor de afgezaagde stronken langs.

Voor de stenen bank r.a.

Eerst bospaadje l.a.

Einde pad r.a.

Op splitsing links aanhouden.

Eerste pad l.a., pad stijgt.

R.dr. op kruising van bospaden.

Einde l.a.

Bocht naar rechts volgen (rechts langs het pad staat een ijzeren hekwerk), zijpaden negeren.

Einde l.a. afdalen naar de kuil/afgraving

In de kuil r.a.

Eerste pad l.a.

Einde kuil r.a. heuvel weer op.

Einde r.a. en voor een bocht r.a. een graspad in.

Voor een houten 'slagboom' l.a., bij een bankje r.a.

Einde r.a.

'Slagboom' passeren, r.dr. over de parkeerplaats,

langs houten paaltjes l.a. pad in.

Eerste pad r.a.

Einde r.a. pad over dik bladerdek.

Bocht naar links volgen, er liggen wat takken op het pad.

Op een ietwat onduidelijke viersprong r.a. paadje met mos/dennennaaldenbedekking in tot asfaltweg (Goudsbergweg/Meervelderweg).

Asfaltweg schuin oversteken, Einderweg in.

Eerste zandpad r.a.

R.dr. over pad door akkers.

Einde r.a. (Ouwendorperweg), asfaltweg.

Kruispunt oversteken naar parkeerplaats (begin/eindpunt).

Jolanda Denekamp is natuurgids en freelance-journalist. Haar redactiebureau Taal en Teken verzorgt teksten op het gebied van de natuur, outdoor en cultuurhistorie. Voor de Barneveldse Krant zet ze tweewekelijks een wandel- of fietsroute uit.

Lees hier de eerste aflevering van Op pad met Jolanda: Rondom de Goudsberg in Lunteren.

Lees hier de tweede aflevering van Op pad met Jolanda: 'Hoog Buurlo, parel van de Veluwe'

Lees hier een interview met Jolanda Denekamp