• jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Jolanda Denekamp
  • Pauw Media

Op pad met Jolanda (32): Drummers in het beukenbos

LEUSDEN De drummer van het bos laat zich horen: een grote bonte specht roffelt op de takken van een beuk op landgoed De Boom, gelegen tussen Woudenberg en Leusden. Een citroenvlinder fladdert van struik naar struik. Het voorjaar komt eraan.

Jolanda Denekamp

 

Het getimmer trekt de aandacht en vervolgens is het vaak even speuren voordat je de vogel zelf in het vizier krijgt. De rode vlek rond zijn staart is het meest opvallend bij de verder zwart-witte grote bonte specht. Het mannetje heeft ook nog een rode vlek op het achterhoofd. De grote bonte specht hakt een ronde nestholte uit in bomen, een ovale opening is het werk van de groene of zwarte specht. Krijgt het dier barstende koppijn van al dat geklop? Nee hoor, een soort schokdempers waarin zijn hersenen zijn ingekleed, voorkomen dat de vogel hoofdpijn krijgt.

Vanaf de parkeerplaats bij restaurant De Mof (goed adres om voor of na de wandeling even binnen te wippen) staat u binnen een paar honderd meter al op landgoed De Boom. Voordat u het witte herenhuis compleet in beeld hebt, ziet u aan uw rechterhand een tuinmuur die de moestuin omringt, een oranjerie en schuren. Deze worden gerestaureerd gezien hun 'tuinarchitectuur-historische' waarde.

 

WIT HERENHUIS De adelijke familie De Beaufort liet het witte herenhuis eind 19e eeuw bouwen. Arnoud Jan de Beaufort was zijn leven lang burgemeester van Leusden. De Beauforts waren behoorlijk rijk en bezaten meerdere landgoederen in de provincie Utrecht.Het grondgebied bij landgoed De Boom is zo'n 900 hectare groot en bestaat uit (park)bos en agrarische landerijen doorsneden door de Heiligenbergerbeek. Aan de overzijde van de Arnhemseweg (tegenover de voorkant van het landhuis), daar waar de wandeling linksaf langs de beek voert, staan het koetshuis en het jachthuis.De naam is ontleend aan een oude boom die er al stond toen het huis gebouwd werd. Op die boom werden de officiële gemeentelijke mededelingen geplakt wat de vraag van omwonenden ontlokte 'Heb je de Boom al gelezen?'.

 

HEILIGENBERG De combinatie van bos met beken vind ik zelf erg mooi omdat het een grotere variatie aan flora en fauna biedt. Wie geluk heeft, ziet misschien een blauwe flits over de beek schieten: de ijsvogel.De beek ontleent haar naam aan het landgoed Heiligenberg. De Heiligenberg of Hohorst is een ongeveer twaalf meter hoge heuvel ontstaan onder invloed van de wind. De Utrechtse bisschop Ansfried stichtte vermoedelijk boven op de heuvel het klooster Hohorst; de heuvel kreeg de naam Heiligenberg. Dit landgoed kwam door vererving ook in handen van De Beauforts. Kanoën over de beek geeft trouwens een fantastisch ander perspectief op het landgoed De Boom (aflevering 'Op Pad met' 6 juli 2016).

 

VERJONGING Lopend langs de beek valt op dat er aardig wat bomen, vooral beuken, omgehakt zijn.'Delen van het bos worden verjongd', meldt Stichting De Boom. 'Nogal wat bosopstanden of lanen tonen verminderde vitaliteit. En omdat nogal wat recreanten gebruik maken van dit bos, worden delen verjongd. Vooral beukenbomen vertonen gebreken zoals holtes, houtrot, scheuren en schimmels. Het slechtste deel van de bomen is daarom afgelopen winter gekapt.' Jonge boompjes worden weer aangeplant.Het parkachtige bos is aangelegd in Engelse landschapsstijl: slingerpaden, bos, doorkijkjes. Het geluid van de 'knerpende fietspomp' verraadt de koolmees.

 

PONLIJN Eenmaal uit het bos, voert de route langs de spoordijk waar flink gewerkt wordt. Rails liggen er niet meer, wel een verhoging in het landschap. 'Werkzaamheden op de spoordijk om de natuurwaarden van de Ponlijn te verbeteren. Het is een waardevolle ecologische verbindingszone voor flora en fauna en een belangrijk wandelgebied. Bomen met een stip worden geoogst, een beheersmaatregel om andere bomen vitaal te houden en ruimte te geven,' luidt de tekst op een aanplakbiljet. Door de werkzaamheden was het jammer genoeg niet mogelijk de wandelroute te verlengen en over de Grebbeliniedijk te laten lopen.De in Leusden gevestigde auto-importeur Pon is nu de belangrijkste gebruiker van de goederenlijn. Dit goederenspoor van ongeveer vijf kilometer is een restant van de spoorlijn Kesteren - Amersfoort.

 

Een klein stukje asfaltweg en daarna gaat de wandeling over het schutpad, een oud kerkenpad uit vermoedelijk de 17e eeuw, genoemd naar de schut (stuw) in de destijds nog snel stromende Heiligenbergerbeek. Bewoners liepen over het pad van hun boerderijen naar de kerk en voor kinderen was het ook de kortste weg naar school. Het voert ons terug naar het bospark, met opnieuw zicht op het witte landhuis en via een beukenlaan terug naar de parkeerplaats. De Boom is een belangrijke stapsteen voor flora en fauna naar landgoed De Treek waar de volgende route ligt van 'Op pad met'.

WANDELING LANDGOED DE BOOM

Afstand: Ongeveer 5 km

Start-/eindpunt: Parkeerplaats restaurant De Mof, Arnhemseweg 95, 3832 GK Leusden 

Bereikbaarheid: Bushalte Leusbroekerweg/De Mof, Leusden

Horeca: Restaurant De Mof, www.demof.nl, kaas & zuivelboerderij Vicarien erf, Leusbroekerweg 17, 3832 BG Leusden (onder meer ijs). Honden aangelijnd

Uitrusting: Wandelschoeisel, hier en daar kan het modderig zijn 

Toegankelijkheid: Smalle en bredere bospaden

Aansluitende routes: Streekpad Utrechtpad www.utrechtpad.nl

ROUTEBESCHRIJVING

r.a. = rechtsaf

l.a. = linksaf

r.dr. = rechtdoor

Vanaf parkeerplaats restaurant De Mof l.a. (Leusbroekerweg, pas op!); 1e pad r.a. (t.o. Hamersveldseweg,) door het hek; op y-splitsing links aanhouden (klinkerpad); einde l.a. voor brug/hek, pad langs Heiligenbergerbeek; rechts aanhouden; pad langs de voormalige spoorlijn volgen; l.a. op asfaltweg; verderop zuivelboerderij Vicarien erf; 1e pad l.a. langs houten slagboom;na slagboom r.a.; 1e r.a.; einde l.a.; grasveld oversteken (zicht op landhuis) en na bank met rododendrons r.a. pad in; r.a. beukenlaan in;l.a. op asfaltweg (Leusbroekerweg, pas op!); na paar 100 meter is rechts parkeerplaats De Mof.

Jolanda Denekamp is natuurgids en freelance-journalist. Haar redactiebureau Taal en Teken verzorgt teksten op het gebied van de natuur, outdoor en cultuurhistorie. Voor de Barneveldse Krant zet ze tweewekelijks een wandel-, fiets- of andere route uit.

Eerdere afleveringen Op pad met Jolanda:

1) Rondom de Goudsberg

2) Hoog Buurlo, parel van de Veluwe

3) Landgoed 't Sol bij Garderen

4) Stuifzandheuvels en bloeiend haarmos

5) Mossel op de Veluwe

6) Langs kazematten en door loopgraven

7) Tussen zwaartepunt en Krachtighuizen

8) Extreme temperaturen op het Wekeromse Zand

9) Steppen rond schietbaan Scherpenzeel 

10) Op zoek naar wisenten

11) Achterlangs Stroe en Garderen

12) Verrassende kanoroute op Valleikanaal

13) Groen en rustig De Glind  

14) Kanorondje Leusden

15) Hollands plaatje rond Terschuur

16) Fietsen langs verborgen akkers

17) Drie soorten hei binnen handbereik

18) ´Waterwandeling´ landgoed Leuvenum

19) Nieuwe wildernis bij Barneveld 

20) Staand door de grachten

21) Van melk-drive naar snijbiet

22) Over het Millinger- en Caitwickerzand

23) ´Het lijkt hier wel buitenland´

24) Wandelen in hondenlosloopgebied

25) Route voor scootmobiel op Pauwenhof

26) Kerstwandeling tussen sparren en hulst

27) Sneeuwtraining op het Wekeromse Zand

28) Een meer verbonden met de Oranjes

29) Apaches en geslagen vogels

30) Wandelen over Heerlijkheid Stoutenburg

31) Wandeling langs beken en plassen