• Gerwin van Luttikhuizen
  • Janny Gommans
  • Annelies Barendrecht

Vakantiegangers massaal naar de Veluwe

BARNEVELD Vakantiegangers wisten het afgelopen jaar in groten getale de weg te vinden naar de Veluwe. Die is als toeristische bestemming nu zelfs populairder is dan de badplaatsen langs de Noordzee en de zandgronden in Groningen, Friesland en Drenthe.

Cees van Dijk

Voorjaar 2015. Geef de Veluwe de status van werelderfgoed, vinden Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer en de Milieufederatie. Met een fikse opknapbeurt moet het grootste aaneengesloten natuurgebied van West-Europa meer internationale allure krijgen en weer aantrekkelijk worden voor toeristen. Daarom leggen ze samen met de Recron, de organisatie van recreatieondernemers, en het Veluwefonds het manifest ´Wild van de Veluwe' voor aan het Gelderse provinciebestuur.

Hoog tijd voor actie, vinden de opstellers, want het herstel van landschap en natuur gaat te traag, het gebied is ´verrommeld' en de toeristische beleving is niet meer van deze tijd. Hoewel de Veluwe de meeste overnachtingsplaatsen van Nederland heeft, is een aanzienlijk deel van de huisjes en caravans verkrot of worden ze illegaal bewoond. Als het aan de recreatie- en natuurorganisaties ligt, moeten gemeenten en provincie ongeveer de helft van de vakantieparken op de Veluwe laten saneren.

Daar blijft het niet bij, want de Veluwse vakantieregio moet spannender worden, en daardoor meer toeristen te trekken. Tijdens een wandeling of fietstocht moeten de bezoekers een grotere kans lopen om herten, wilde zwijnen, dassen of vossen te zien, stellen de gezamenlijke organisaties. Zelfs wisenten, Europese bizons, moeten zich weer in het gebied gaan thuisvoelen. Volgens de plannenmakers moet je op de Veluwe, dagenlang kunnen ´dwalen' en zelfs kunnen ´verdwalen'.

Daar moet Louis Fraanje, Veluwekenner bij uitstek, nu een beetje om grinniken. Maak het niet mooier dan het is, vindt hij. „Als je wilde dieren wilt zien, moet je soms vroeg uit de veren. dan kan het zijn dat je uren voor niets zit te wachten. De natuur is geen automaat waar je een muntje in gooit om vervolgens een edelhert, een wild zwijn of een ree te zien. Sommige mensen gaan zelfs op pad met een app die hen vertelt dat ze bij die boom langs dat pad wild kunnen zien. Onzin natuurlijk, maar als dat niet gebeurt, zijn ze toch teleurgesteld."

NOODKLOK Dat de samenwerkende organisaties in 2015 de noodklok luidden, is niet vreemd, want het aantal toeristische overnachtingen liep terug en daald tot 1,78 miljoen. Daarmee was 2016 het slechtste jaar sinds in 2002 het aantal binnenlandse vakanties voor het eerst werd geregistreerd. Minder toeristen betekent ook minder inkomsten. Volgens de provincie zakt de toeristische omzet in Gelderland in dat jaar tot 456 miljoen euro. Deze neerwaartse trend is extra zorgelijk, want het aantal vakanties in eigen land neemt juist toe. Sinds 2011 was de Veluwe na de Noordzeekust de populairste vakantiebestemming voor Nederlanders, maar de natuurrijke regio zakt voortdurend verder op de ranglijst.

Gemeenten, belangenorganisaties en provincie zien de noodzaak om ingrijpende maatregelen te nemen. Zo komen zij met een gezamenlijk actieplan om de in verval geraakte vakantieparken aan te pakken. Ook willen de samenwerkende organisaties overaanbod, leegstand en verloedering voorkomen. Met bijna zestig vakantieparken binnen de gemeentegrenzen trekken burgemeester en wethouders in Barneveld 30.000 euro uit voor de ´parkenaanpak'. ´Toeristische wisselende verhuur' ziet het college als de meest wenselijke invulling van de terreinen. Doel is dat de Veluwe voor 2022 weer een populaire vakantiebestemming is.

Die gezamenlijke aanpakt heeft nu al, naast alle andere maatregelen, succes. Voor het eerst in jaren streeft de Veluwe in 2017 als vakantiebestemming de Noordzeekust en de Groningse, Friese en Drentse zandgronden in populariteit voorbij, blijkt uit cijfers van het Continu Vakantie Onderzoek (CVO). Volgens dit grootschalig jaarlijks consumentenonderzoek naar het vakantiegedrag van de Nederlanders is de Veluwe vorig jaar uitgegroeid tot de populairste binnenlandse vakantiebestemming.

GASTVRIJ Dat is goed nieuws voor gemeenten, ondernemers en toeristische organisaties. In een eerste reactie op de groeiende populariteit van de Veluwe als vakantieregio zei Herre Dijkema van VisitVeluwe eerder deze week dat dit resultaat vooral te danken is aan de bedrijven in de toeristische branche. Dijkema is directeur van het regionale bureau voor toerisme, waarin veertien Veluwse gemeenten hun promotionele activiteiten bundelen. Volgens hem begint de manier waarop ondernemers, de provincie Gelderland en gemeenten sinds 2015 de krachten bundelen om de regio voor toeristen aantrekkelijker te maken nu vruchten af te werpen.

Ook Erik van Ommen van Ackersate in Voorthuizen reageert verheugd op het nieuws. Afgelopen jaar is het vakantiepark opnieuw ingedeeld en uitgebreid met een terrein van drie hectare voor nieuwe kampeerplaatsen, verschillende vormen van verhuur en andere recreatieve faciliteiten. „Kamperen neemt in populariteit toe", stelt hij. „Steeds vaker weten ook mensen met een tent, caravan of camper de weg naar de Veluwe en naar ons bedrijf te vinden."

Bij veel vakantiegangers mag de Veluwe dan favoriet zijn, Wilco de Jong van Go Barneveld moest zich afgelopen dinsdag in Utrecht bij de start van de Vakantiebeurs nog extra inspannen om zijn toehoorders te overtuigen van de pluspunten van Barneveld en de omliggende dorpskernen. „Bij een weekendje weg denken veel mensen nu eenmaal eerder aan Maastricht of Den Haag dan aan Barneveld", zegt hij. Begrijpelijk, maar niet terecht, vindt hij. „Hier krijgen bezoekers waar voor hun geld, voelen ze zich veilig en worden ze oprecht gastvrij ontvangen. En de mensen zeggen elkaar nog gedag."

WILD EN WOEST Wandelen, fietsen, mountainbiken en paardrijden zijn nu de favoriete tijdsbestedingen van degenen die hun vakantie op de Veluwe doorbrengen. Dat was anderhalve eeuw geleden anders. Toen maakte niemand voor zijn plezier een wandeltocht over de Veluwe. Jagers waren de enigen die uit vrije wil naar het vrijwel ontoegankelijke gebied gingen. Dat veranderde nadat eind negentiende eeuw de fiets in zwang raakte en de Algemene Nederlandsche Wielrijders Bond, de ANWB, werd opgericht. Al snel werden niet alleen fietstoeristen, maar ook wandelaars, ruiters, motorrijders en automobilisten lid van de bond, die zich vanaf 1904 opwierp als de 'Toeristenbond voor Nederland'. Voor de toeristische ontwikkeling van de Veluwe waren de fiets en de tent belangrijke uitvindingen. Onderwijzers, middenstanders, ambtenaren en jongeren reisden per trein en fiets naar bestemmingen op de Veluwe om daar hun tent op te zetten, hoewel in die tijd de campings niet veel meer waren dan een grasveldje met een waterpomp.

Door de groeiende populariteit van de Veluwe als vakantiebestemming raakten ook de pensions in opkomst. In de zomermaanden verschaften bewoners van de Veluwe tegen een passende vergoeding in hun huis onderdak aan zomergasten. Tegelijk speelden ondernemers in op de toenemende vraag naar vakantieverblijven. Al snel verrezen de eerste vakantiehuisjes op de plaatsen waar eerder kampeerders verbleven. Gert Morren, een halve eeuw fietsenmaker in Voorthuizen, herinnert zich nog dat in de zomermaanden drommen vakantiegangers uit de randstad op de fiets of de brommer naar de Veluwe trokken. Nadat veel campings uitgroeiden tot parken met recreatiewoningen zag hij die mensen vaak met tranen in hun ogen afscheid nemen van hun favoriete, en tot dan toe betaalbare, kampeerplek.

OPSTEKER Als in het begin van deze eeuw ´zonzekere´ bestemmingen in het buitenland door lagere vliegkosten voor een grotere groep vakantiegangers bereikbaar worden, neemt de belangstelling voor de Veluwe gestaag af. Dat tij lijkt nu gekeerd. Dijkema van VisitVeluwe, noemt dit een opsteker, maar tegelijk vindt hij dat de Veluwe aantrekkelijker moet worden voor een bredere doelgroep. Daarnaast moet worden ingespeeld op de toename van het aantal buitenlandse toeristen. Naar verwachting zullen vooral meer Duitsers en Vlamingen de Veluwe ontdekken. Ook Erik van Ommen van Ackersate ziet een toenemende belangstelling vanuit het buitenland. „Dat is gunstig, want bijvoorbeeld in Duitsland wijken de schoolvakanties af van de Nederlandse. Daardoor vindt een zekere spreiding in de bezetting plaats." Net als zijn collega's is hij optimistisch gestemd over de toeristische ontwikkelingen van de Veluwe.

Nu staan ondernemers en overheden voor de uitdaging om de kwaliteit vast te houden, stelt De Jong van GoBarneveld. „Ook in het toerisme geldt dat de kwaliteit van je product goed moet zijn en blijven en je voortdurend aandacht moet besteden aan je promotie. Daar moeten we aan blijven werken. En dat zullen we ook doen", zegt hij, wijzend op de nieuwe promotie-actie die in de steigers staat. „Met Pasen gaan we de bezoekers van de vakantieparken in de gemeente Barneveld verrassen met een doosje eieren."