• Willem de Jong van Van Lienden Kooistra is gespecialiseerd in de opvolging bij familiebedrijven.

    Pauw Media

'Geef opvolger ruimte voor vernieuwing'

BARNEVELD Op tijd beginnen en zorgen dat de opvolger voldoende bagage heeft om het familiebedrijf over te nemen. Dat is onontbeerlijk als het stokje wordt overgedragen.

Cees van Dijk

Nederland telt ruim 180.000 familiebedrijven die samen verantwoordelijk zijn voor ruim veertig procent van de werkgelegenheid en bijna de helft van het Bruto Nationaal Product van circa 880 miljard euro, blijkt uit cijfers van het CBS die stammen van voor de financiële crisis. Recentere gegevens van het nationale statistiekbureau laten zien dat de familiebedrijven de economische depressie van de afgelopen jaren goed hebben doorstaan. In Barneveld en omgeving is dat volgens Willem de Jong van Van Lienden & Kooistra niet anders. Integendeel. Ook hier draait de regionale economie voor een belangrijk deel op de kracht van familiebedrijven. De Jong is gespecialiseerd in de begeleiding van deze ondernemingen, als het gaat om de opvolging en voortzetting van het bedrijf. Dat gaat verder dan een analyse van de cijfers, benadrukt hij. „Die beschouw ik als ´het gevolg van´. Vooral bij familiebedrijven is de continuïteit van belang. Bovendien moet het kapitaal worden beschermd. Wat opa heeft opgebouwd mag niet verloren gaan, maar lang niet altijd is het vanzelfsprekend dat de kinderen staan te dringen om in de zaak te stappen of dat ze over de juiste ondernemersmentaliteit beschikken."

PERSOONLIJKE VAARDIGHEDEN Zoek daarom tijdig naar een geschikte volger, benadrukt De Jong. „Niet alleen moet die in staat zijn leiding te geven aan de organisatie, ook moet hij of zij de juiste drijfveren hebben. Waarom doet iemand iets? Waar wordt iemand gelukkig van? Dat zijn vragen die beantwoord moeten worden bij de zoektocht naar een geschikte opvolger." Om dat proces te begeleiden, heeft Van Lienden en Kooistra een training voor beoogde opvolgers ontwikkeld. Tijdens deze opleiding wordt het financieel inzicht van de kandidaat aangescherpt, is er aandacht voor de ontwikkeling van de persoonlijke vaardigheden en komen zaken als personeelsbeleid en in- en externe communicatie aan bod. ,,Daarbij besteden we aandacht aan de manier waarop tal van zakelijke aspecten geregeld moeten worden, ook de wijze waarop de opvolger omgaat met leidinggeven krijgt uitgebreid aandacht."

COMMUNICATIE EN TRANSPARANTIE Hoewel familiebedrijven in de regel al een lange en succesvolle historie hebben, kan het rond de overdracht van de leiding ook flink verkeerd uitpakken, heeft De Jong ervaren. ,,Gelukkig zijn dat uitzonderingen, maar als het fout loopt, is er meestal geen redden meer aan. Dan gaat het mis met de zaak en komen de onderlinge relaties binnen de familie onder druk te staan. Soms zie je dat de opvolger voortdurend moet opereren in de schaduw van de oudere garde. Dat gebrek aan ruimte om het bedrijf naar eigen inzicht te leiden, die dominantie, leidt vrijwel altijd tot een mislukking." Gelukkig kan het ook anders. In de meeste gevallen krijgt de onderneming juist een extra impuls door het aantreden van de jonge generatie. Vooral de weg der geleidelijkheid ziet De Jong als een belangrijke succesfactor voor een soepele overname. ,,Als pa bereid is het roer gefaseerd uit handen te geven, waardoor de opvolger de leiding stap voor stap kan overnemen, en daartoe ook de ruimte krijgt, is de basis voor een succesvolle overdracht gelegd." Vooral dat laatste, speelruimte voor vernieuwing krijgen, vindt De Jong belangrijk. ,,Stel, opa is als kolenboer begonnen. In de loop der jaren is het bedrijf een belangrijke leverancier van fossiele brandstoffen is geworden. Nu het gebruik daarvan eindig lijkt te worden, moet degene die de leiding van de zaak in handen krijgt de mogelijkheid hebben om het bedrijfsmodel te veranderen. Echte ondernemers hebben die drang tot innovatie in hun bloed zitten, zij vinden altijd alternatieven. Dat is ook een van de aspecten die in onze training en advisering aan bod komt." Communicatie en transparantie. De Jong kan het belang daarvan niet genoeg benadrukken. ,,In elke organisatie zijn die essentieel, maar binnen familiebedrijven spelen deze facetten een cruciale rol."