• Henk Hutten

'Waar de bal komt, daar moet je zijn!'

Je ziet ze rennen naar de bal. Zijn ze er bijna, is de bal al weg naar de andere kant. Ze blijven er achteraan rennen… Maar blijf nou toch staan, kijk en ren dan naar de plek waar de bal naartoe toe gaat. Je moet daar zijn waar de bal komt! Zo ongeveer moet hij het hebben gezegd. Johan Cruijff, onze nationale voetballegende en volksfilosoof. Je moet niet rennen naar de plek waar de bal is, maar naar de plek waar de bal komt. Wat gaf Vivianne Miedema daarvan onlangs een mooi voorbeeld in de wedstrijd van onze Oranje Leeuwinnen tegen Slovenië toen ze bij een corner uit het strafschopgebied wegdraaide en precies rende naar de plek waar de bal kwam en met een prachtige kopbal scoorde: 3-1 voor Nederland. Ja, dat was ingestudeerd, zoals ze zei. Ook topvoetbal is afleren en aanleren!

Met z'n allen achter de bal aanhollen, dat is nog geen voetbal. Kijk naar onze jongste pupillen bij het effie-voetbal; kluitjesvoetbal noemen we het ook wel. Met z'n allen op de bal. Gaat het zo in het echte leven ook niet vaak? We duiken massaal op een nieuwe hype en hollen achter de 'bal' aan in de hoop er ook een trap tegen te kunnen geven. "Kijk, wij doen ook mee". Maar, zo leerde Cruijff, het verschil tussen een goede en een slechte voetbalspeler bestaat uit drie zaken: techniek, discipline en karakter. Techniek, legde hij uit, is niet duizend keer een bal hooghouden want dat kan iedereen die er een beetje op oefent. Op topniveau gaat het er om de bal één keer te raken en hem dan drie meter voor je medespeler te plaatsen zodat die hem op volle ren kan meenemen, techniek is teamtechniek, de vaardigheid van het samenspel. Discipline is ook niet het domme doen-wat-de baas-zegt. Het gaat om teamdiscipline: je mag fratsen uithalen, maar je maten moeten er op kunnen rekenen dat jij jouw deel van de afgesproken taken uitvoert en dat je inspringt als een ander hulp nodig heeft. En karakter, wat is dat dan volgens Johan?

Oud-minister Pieter Winsemius vatte dit punt van Cruijff samen in een boek over creativiteit en intuïtie: "…soms sta je met 1-0 achter met nog maar tien minuten op de klok. Er is dan reden voor paniek en in dat geval moeten er drie man op het veld staan die hun hoofd nog recht op hun romp houden. Die hebben karakter en dragen het team. Ze zijn zo geconcentreerd bezig met het alsnog winnen van de wedstrijd dat ze geen tijd hebben voor paniek. Daarmee stralen ze rust uit: ze doen wat ze horen te doen. Door hun professionalisme dwingen ze ook hun maten om zichzelf bij de lurven te grijpen: je wordt niet betaald om als een kip zonder kop over het veld te rennen".

Voetballen doe je met je hoofd en je gebruikt je benen, zo filosofeert Cruijff verder in zijn autobiografie "Mijn verhaal". De hele filosofie over voetbal is eigenlijk heel simpel: "Er is een bal en die hebben wij of die hebben zij. Als wij hem hebben, dan kunnen zij niet scoren. Als je de bal goed aanspeelt, dan is de kans op een goed gevolg groter dan het mislukt." Daarom gaat het niet alléén om inzet en hard werken maar bovenal om kwaliteit en techniek. En daarbij moet je soms het denken van spelers totaal omdraaien en de spits duidelijk maken dat hij de eerste verdediger is, de doelman laten inzien dat hij de eerste aanvaller is en de verdedigers uitleggen dat zij de lengte van het veld bepalen.

Voetbalwijsheden voor het leven. Ja, iedereen van ons moet dingen afleren en betere aanleren. Dat gaat niet vanzelf want we voelen ons meer thuis bij een beetje aanpassen dan echt van koers veranderen. Weten dat de mooie kansen ontstaan als je niet met de kluit meeholt achter de bal aan maar daar probeert te zijn waar de bal straks komt. Om die dan drie meter voor je teamgenoot te spelen zodat die hem in de volle ren kan meenemen om zijn 'assist' te geven. Hard werken met je benen, maar vooral je koppie erbij houden. Teamgeest bevorderen en jouw bijdrage leveren aan het samenspel met maten die op je kunnen vertrouwen. "Alléén kan je niks, je moet het samen doen". Met de kennis dat je zonder de bal niet kunt scoren en je om te winnen één goal meer moet maken dan de tegenstander. "Ja echt", zo zei Cruijff: "simpel is het moeilijkst".

Asje van Dijk