• BKO10stnicolai

    Pauw Media

'Als blad in de wind'

BARNEVELD In de nieuwe Bethelkerk in Barneveld komt een kapel. Een ruimte voor gebed en meditatie. ,,Ik denk dat heel veel mensen snakken naar stilte'', zegt ds. Atzo Nicolai.

Fija Nijenhuis

Dit voorjaar houdt de Protestantse Gemeente in Barneveld vier avonden over meditatie, nu nog in een ‘gewoon’ zaaltje in de Immanuelkerk. De bijeenkomsten zijn niet nieuw, al voor het zesde jaar zijn ze te bezoeken. Nicolai is er vanaf het begin bij betrokken. Hoewel de toeloop niet enorm is – gemiddeld zijn er zo’n tien mensen – signaleert de predikant een toenemende behoefte aan stilte en bezinning bij zijn gemeenteleden. Hij hoopt dat de nieuwe kapel de drempel verlaagt om daaraan gehoor te geven.

Bij het woord rijst al snel een beeld van een minikerk op. Maar er zal geen apart gebouwtje verrijzen, zegt Nicolai. ,,De Bethelkerk wordt drastisch verbouwd en zal grotere en kleinere kerkzalen herbergen. Daardoor is er plek voor verschillende soorten vieringen. Een zo’n zaal is bedoeld voor stilte en meditatie.’’

ZACHT LICHT Nicolai heeft al wat ideeën over de inrichting. ,,Het moet een ruimte zijn die uitnodigt om stil te worden. Bijvoorbeeld door zacht licht, misschien wel glas-in-loodramen en een paar mooie schilderijen aan de muren.’’

De verbouwing van de Bethelkerk is nodig, omdat het andere gebouw van de Protestantse Gemeente, de Immanuëlkerk, verkocht wordt. Beide gemeenten kerken vanaf 2020 in één gebouw. De meditatieavonden houdt Nicolai nu voor het laatst in ‘zijn’ Immanuelkerk. De eerste twee zijn al achter de rug, op 7 maart - vanavond dus - en 21 maart zijn de laatste twee bijeenkomsten.

,,Ik heb tijdens mijn predikantschap een paar opleidingen gevolgd waarin onder meer aandacht werd geschonken aan christelijke meditatie en bezinning. Dat sprak me aan. Het gaat hierbij om een bepaald soort concentratie, een manier van aandachtig bijbellezen. Door niet te veel afleiding om je heen te hebben, probeer je ontvankelijk te worden voor wat een tekst je te zeggen heeft. Of eigenlijk: voor wat God jou met die tekst wil zeggen.’’

BOODSCHAP Het is daarbij van belang dat het ook in je hoofd niet te druk is. Een rustgevende plek kan dan helpen. Nicolai kleedt de ruimte waarin de vier mediatieavonden gehouden worden dan ook wat aan. ,,Er schijnt geen hard kantoorlicht, wel brandt er een kaars.’’

Mediteren op zich is een neutrale bezigheid, zegt de predikant. Je kunt het zien als oefening om stil te worden, zodat je openstaat voor een boodschap. En die boodschap kan over van alles en nog wat gaan. ,,Je kunt bijvoorbeeld ook meditatief naar een kunstwerk kijken. Hoe langer je de tijd neemt, hoe meer je ziet. De tijd nemen loont. Bij het lezen van een tekst werkt herhaling goed. Door een paar keer hetzelfde te lezen, vallen je vaak steeds nieuwe dingen op. Daarom is het goed om geen genoegen te nemen met de eerste betekenis die in je opkomt.’’

De meditatieavonden in de Immanuelkerk zijn vooral populair bij vrouwen, zegt Nicolai. ,,Geen idee hoe dat komt. Misschien zien mannen er wat tegenop om anderhalf uur stil te zijn in nabijheid van andere mensen.’’ De meeste deelnemers zijn wat ouder. ,,Velen komen meerdere keren, maar ik zie ook geregeld nieuwe gezichten, ook wel van jonge mensen.’’

ONTSPANNINGSOEFENINGEN De avonden beginnen met ontspanningsoefeningen. ,,We zoeken een goede zithouding, gaan in gedachten ons lichaam langs om te voelen of ergens spanning zit. Is dat zo, dan proberen we die los te laten. Daarna leest de inleider een bijbelgedeelte twee keer voor en vervolgens is er tijd om de tekst tot je te laten doordringen, in stilte.’’

Er zijn in christelijke kring verschillende meditatie-manieren ontwikkeld, aldus Nicolai. ,,Sommige daarvan passen we toe. Zo hebben we de afgelopen keer de Lectio Divina gebruikt, een manier van mediteren die al in de vroege kerk voorkwam.’’ Deze methode bestaat uit vier delen: lezing (lectio), overweging (meditatie), gebed (oratio) en beschouwing (contemplatio).

De termen klinken niet bepaald protestants. Maar Nicolai wijst erop dat het slechts woorden zijn. ,,De christelijke kerk gebruikt deze manier van mediterend lezen al vanaf zijn ontstaan. Tijdens de reformatie zijn veel gebruiken overboord gegooid. Ik denk niet dat dit altijd goed is geweest. Het drie keer per dag uit de Bijbel lezen, wat gereformeerden van oudsher gewend zijn, kun je ook beschouwen als een vorm van meditatief lezen.’’

Wat vindt zijn gemeente ervan dat hij de bijeenkomsten organiseert? ,,Het woord meditatie roept altijd wel wat op, maar in onze kerk is men er inmiddels wel aan gewend, heb ik de indruk. Al jarenlang gaan groepen van onze gemeente weekenden naar een klooster, ze draaien er dan het gewone programma mee. En dat is een en al meditatie. Ik denk dat bezinnen voor veel mensen van waarde kan zijn. We beseffen met z’n allen steeds meer dat we altijd maar voortgejaagd worden, dat we zijn als een blad in de wind. Als je altijd van alles móet, is het vrijmakend om soms een moment te hebben waarin er niets is. Alleen stilte. Die kan soms leiden tot bijzondere inzichten.’’