'Boom aan de overkant van de straat of de vis in de rivier is ook je naaste'

WOUDENBERG ,,Als we ons innerlijk verbonden voelen met alles wat bestaat, zullen soberheid en zorg spontaan ontstaan", schrijft paus Franciscus in de encycliek Laudato Si. Dit citaat wordt aangehaald door Marjolein Tiemens-Hulscher die de cursus 'Leven in verbondenheid' verzorgt in de Catharinakerk in Woudenberg. Volgens haar kan het 'groene' denken in de kerk meer groeien.

Haije Bergstra

In Woudenberg is de cursus 'Leven in verbondenheid' begonnen in de Groene Catharinakerk aan de Willem de Zwijgerlaan. Marjolein Tiemens-Hulscher geeft de cursus nog tot en met 15 februari.

,,Deze groep is in het dagelijks leven al met duurzaamheid bezig is, maar ze zoekt ook de verbinding met het geestelijk leven. De vraag die we elkaar stellen is: ´Hoe geef je duurzaamheid vorm vanuit je geloof?´.De aandacht voor dit thema miste ik een aantal jaren geleden heel erg in de kerk. Duurzaamheid is voor mij aandacht voor de schepping. In de kerk hebben we het meestal over mens-mens en mens-God-relaties, maar de mens-aarde-relatie wordt vaak gemarginaliseerd, terwijl deze drie onlosmakelijk bij elkaar horen. Als je die relaties gaat scheiden, is er sprake van groot verlies", aldus Marjolein Tiemens-Hulscher.

 

LEVENSSTIJL ,,Zorg voor de schepping krijgt voor mij vorm door een duurzame levensstijl. Dat gaat verder dan het niet schaden van de schepping. Alles hangt met elkaar samen. Alles wat je doet, heeft invloed op de buitenwereld: op je naasten, de planten, de dieren, de aarde, de toekomst. Alles wat je doet heeft invloed op je omgeving. We moeten erover nadenken hoe we als mens in verbinding met de natuur kunnen groeien. Dat gaat net een stapje verder dan ervoor zorgen dat de ander geen schade ondervindt van de manier waarop je leeft.

Als kind heb ik dit al meegekregen van mijn ouders, die beiden bioloog zijn. Mijn ouders bestelden veertig jaar geleden al onbespoten groenten bij een de winkel uit de stad. De liefde voor de natuur, maar ook de afhankelijkheid ervan, zit er vanaf het begin al in. Alles wat we gebruiken, komt uit de natuur en we maken er deel vanuit. Ik zie in de samenleving echter dat men een scheiding ervaart tussen natuur en mens", zegt Marjolein Tiemens.

 

OVERSCHRIJDEN ,,Waar ik met name tegen aanliep, was dat de levensbronnen van de aarde als grondstoffen-bronnen werden beschouwd die je eindeloos kunt manipuleren en exploiteren. Het lijkt alsof het niet op kan. Maar ik weet vanuit de biologie dat levensbronnen niet oneindig zijn. Met onze moderne technologie lijkt het erop dat we de grenzen van de aarde kunnen oprekken, maar in feite zijn we de grenzen aan het overschrijden. Het is prachtig dat we met de landbouw zoveel voedsel kunnen produceren, dat de medische wetenschap goed is, dat er minder baby´s sterven en we allemaal ouder worden.

De keerzijde is echter dat de wereldbevolking daardoor snel groeit. In combinatie met de toenemende welvaart kan de aarde dat niet aan. De mensheid leeft nu al vijf maanden per jaar op de reservecapaciteit van de aarde", zegt Marjolein Tiemens-Hulscher.

 

BODEMVRUCHTBAARHEID ,,Later ging ik beseffen dat de zorg voor de schepping behoort tot het hart van het christendom. Eén van de belangrijkste zaken is het liefhebben van de naaste. Als ik bijvoorbeeld meer neem dan mij toekomt, ontneem ik aan mijn naaste wat hem of haar toekomt. Zo wordt geen recht gedaan aan de ander.

Omdat we deel zijn van de natuur, is de boom aan de overkant van de straat of de vis in de rivier ook je naaste. We zijn niet meer dat de rest van de natuur. Dat miste ik in de kerk, vandaar de combinatie. In de buurt van Barneveld zijn er veel boeren die de grond bewerken, opdat er zoveel mogelijk geproduceerd wordt. Uiteindelijk put je daar de grond mee uit en het bodemleven gaat door de kunstmest dood. Daardoor verzorg je de bodemvruchtbaarheid niet. Ik denk dat we vanuit ons geloof geroepen zijn om voor een gezonde bodem en natuur te zorgen.

Het eerste bijbelboek, Genesis, zegt dat we zijn geschapen naar Gods beeld. Voor mij is God barmhartigheid en liefde. Als we naar zijn beeld geschapen zijn, moeten we barmhartigheid en liefde reflecteren naar de wereld toe, ook naar de natuur."

 

VERBONDENHEID Ze geeft een aantal tips hoe je dat als kerk en als persoon kunt aanpakken. ,,Kijk eens naar de kerktuin. Is deze betegeld? Is het een tuin die aantrekkelijk is voor insecten?

Een aantal groene kerken heeft een moestuin, waarvan de opbrengst voor de voedselbank is. Ook zou je de bloemen voor de liturgie uit de eigen tuin kunnen halen. Je zou kunnen denken aan zonnepanelen, spaarlampen, het scheiden van afval en fairtrade koffie.

Groen geloven kan bij uitstek door wat we eten. Wij eten thuis zo'n 90 procent biologisch. Het is voedsel waar geen bestrijdingsmiddel aan te pas is gekomen. De groente komt bij een boer vandaan die de bodem verzorgt. Biologisch voedsel is tegenwoordig overal beschikbaar. Je kunt het makkelijker kopen dan veertig jaar geleden toen mijn moeder het moest bestellen. We eten daarnaast niet veel vlees. Wat we aan vlees eten komt van dieren die buiten lopen en biologisch voedsel krijgen.

We hebben geen auto en fietsen dus veel. Fietsen versterkt, denk ik, je verbondenheid met de natuur. Op de fiets voel je de wind en de zon, je hoort de vogels en ziet de bloemen en insecten. Daar kan ik echt van genieten."

 

VOETAFDRUK ,,Op de eerste cursusdag hebben we het over de ecologische voetafdruk. Ik vraag dan of de cursisten van zichzelf weten hoe groot die is. Thuis moeten ze de grootte met behulp van een website uitrekenen.

Een aantal had dit redelijk goed ingeschat. Anderen schrokken nogal", zegt Marjolein Tiemens-Hulscher. ,,Het besef dat we de aarde meer voor onszelf gebruiken dan we in de gaten hebben, moet bij een groot aantal mensen nog landen. Er zijn dus zeker stappen te nemen, ook in de kerk.´

Wie meer wil weten van deze cursus kan een e-mail sturen naar: groengeloven@kpnmail.nl of kijk op groengeloven.com. De ecologische voetafdruk is uit te rekenen op: www.duurzaamheidinactie.nl.