• Freek Wolff
  • Freek Wolff
  • Freek Wolff
  • Freek Wolff
  • Freek Wolff
  • Freek Wolff

'Vesper geen one-man-show'

BARNEVELD Verstilling, rust en bezinning zijn kernwoorden bij vespers. Het zijn (korte) avonddiensten met een liturgie die van oorsprong rooms-katholiek is. De protestantse gemeente in Barneveld houdt elke zondagavond vespers in de Immanuelkerk gedurende de adventstijd.

Freek Wolff

Ook tijdens de veertigdagentijd voor Pasen worden in de Immanuelkerk al jaren vespers gehouden. ,,Veel tradities zijn met de reformatie overboord gegooid, maar ze zijn toch teruggekomen in protestantse kerken. Wij doen dit al jaren, net als de Lutherse kerk", vertelt ds. Harmke Heuver.

Een vesper is eigenlijk een avondgebed, afkomstig uit de kloosters. ,,In principe zou het een lekenviering kunnen zijn, waar geen predikant, ouderling of diaken bij aanwezig hoeft te zijn. Het eigene van een vesper is vooral de verstilling, de rust. Deze diensten hebben een meditatief karakter. We zoeken er vooral gedragen liederen bij. In de liturgie kom je weinig gesproken, maar wel gezongen gebeden tegen, met eigenlijk altijd een Psalmgebed."

BEURTELINGS ZINGEN Voor de eerste keer verleent het Sint Caeciliakoor van de katholieke Catharinaparochie haar medewerking bij de vespers, die in december worden gehouden in de Immanuelkerk. ,,We werken veel samen met deze parochie. In de vredesweek en in de gebedsweek houden we ook een gezamenlijke dienst. Bovendien hebben we met elkaar het programma Samenspraak, het vormings- en toerustingsprogramma, met cursussen en bijeenkomsten. Ook de startzondag houden we samen."

Heuver zegt dat de invloed van de Rooms-Katholieke Kerk ook merkbaar is in het soort liederen. Zo worden in het liedboek steeds meer liederen opgenomen die afwijken van de identieke coupletten met dezelfde melodie. Tijdens de vesper was ook sprake van het beurtelings zingen van koor en gemeente, wat kenmerkend is voor de katholieke liturgie. ,,Ik vind dat prachtig. Met zo'n koor gaat het muzikale niveau erg omhoog. Bij een stuk als het Kyrië wordt het eerst mooi voorgezongen. Daarna kan de gemeente het goed oppakken en meezingen. Bovendien vind ik de samenspraak mooi. Tijdens de vesper is het überhaupt niet zo'n one-man of one-woman show. Er is ook ruimte voor een lector of een ouderling."

De vesper duurde zondag 3 december drie kwartier. Vijf koorleden zongen het 'Bleib bei uns' van J. Rheinberger: ,,Denn es will Abend werden und der Tag hat sich geneiget." Vervolgens klonk Psalmgebed 84, met wisselzang van koor en gemeente. Na een stilte van ongeveer twee minuten las de lector uit Jesaja, met aansluitend de samenzang van Lied 500.

OMSMEDEN Ds. Harmke Heuver nam het schilderij 'Guernica' van Picasso als kapstok voor een meditatie. Het gruwelijke oorlogsbeeld contrastreert met de wapens die volgens Jesaja omgesmeed zullen worden tot landbouwwerktuigen. ,,Met advent smeden we om. We doen één stapje. God smeedt ons om."

Het koor zong 'O kom o kom Immanuel', gevolgd door een korte stilte. Aansluitend was er meditatief pianospel. Het koor zong het Marialied. De daad werd bij het woord gevoegd tijdens het wierrookgebed, waarbij de geur van wierook de zaal vulde.

Vervolgens zongen het koor en de gemeente afwisselend het Kyrië. De lector las een gebed: ,,Geef vrede Heer", met nogmaals kort het Kyrië. Na het gebed in stilte volgde het gezamenlijke 'Onze Vader'. Nadat Heuver de zegen had uitgesproken, zong het Caeciliakoort tot slot 'Wait for the Lord whose day is near. Keep watch, take heart'.

'Maria bidt voor ons' is een passage uit het Ave Maria (Marialied), waarin de moeder van Jezus als intermediair fungeert bij de communicatie met God. Een bezoeker van de eerste (protestantse) vesper in december kaartte na de eerste vesper bij Heuver aan dat hij dat een beetje lastig vindt. ,,Ik ken het ook niet van huis uit. Daarom snap ik die reactie wel. Maar die moeite heb ik niet. In de protestantse kerk hebben we weinig met Maria. Ze mag alleen tijdens Kerst even komen opdraven, omdat ze de moeder van Jezus is. Maar ik vind het bijzonder dat Maria in de Rooms-Katholieke Kerk als vrouw een plek heeft. Ze vertegenwoordigt een zachte kant, naast God en Jezus Christus. Dat vind ik waardevol. Maar ik ben ook niet grootgebracht met heiligen en voorouders die voor ons te bidden. Voor mij is dat geen struikelblok en ik vind het ergens wel mooi.

We bidden rechtstreeks tot God. Heiligen of Maria hoevan daar niet tussen te staan. Tegelijk heeft het wel iets troostends om te denken dat er een Maria, heilige of een voorouder is die aan je zijde staat en óók voor je bidt. De protestantse traditie heeft iets van kracht, want 'we kunnen het zelf'. Tegelijkertijd heeft die traditie ook een leegte, want je kunt het niet helemaal zelf in het leven."

Er zijn op 10 en 17 december nog vespers in de Immanuelkerk aan de Achterdorpstraat 5 in Barneveld. De aanvang is 18.30 uur.