We blijven beginners

Wachten op een telefoontje… Vorige week was het voor honderden jongens en meiden in Barneveld een spannende dag. Geslaagd? Een her? Of gezakt? Voor de meesten was er goed nieuws en kon de vlag mét schooltas uit. Voor anderen is het nog even blokken en voor een aantal is het volgend jaar hopelijk zover dat die schooltas aan de vlaggenmast kan. Hét signaal dat déze schoolperiode voorbij is. De schooltas die de afgelopen jaren dagelijks meeging: met agenda, smartphone en schriften, maar ook met boeken. Het ene boek zal meer hebben aangesproken dan het andere.

We hebben waarschijnlijk allemaal wel een bepaald boek dat indruk op ons heeft gemaakt. Een inspirerende bron die onze identiteit kleurt. Ons zijn, denken en handelen beïnvloedt. "Jazeker, de Bijbel", zullen velen zeggen. Anderen zullen de Koran noemen of geschriften van grote filosofen, humanisten of vrijheidsdenkers. Een managementgoeroe kan echte indruk gemaakt hebben of stripfiguren als Asterix en Obelix of Winnie de Pooh. Misschien is het niet één boek maar een stapeltje boeken met een variëteit aan inspirerende gedachten die uw levenswijze mede zijn gaan bepalen.

BENEDICTUS Afgelopen week dacht ik eens na door wie ik vast zal zijn beïnvloed. Het werd een heel stapeltje. Voor deze 100e column koos ik er geschriften uit die voortborduren op de levenslessen van de Benedictijner kloosterorde. De stichter, Benedictus, leefde in de 6e eeuw en was een navolger van de kerkvader Augustinus. Zijn levenslessen worden wel gepresenteerd als "leefregels voor beginners". Het hele leven is volgens Benedictus vallen en opstaan. Het gaat dan ook minder om onze prestaties als wel om de intentie waarmee wij ons leven leven. En om die intentie, die inzet, in de goede richting te leiden, wijst hij ons op goede deugden. Deugden in de betekenis van positieve eigenschappen die een manier van leven brengen die gelukkig kan maken. Denk dan aan klassieke deugden als 'wees voorzichtig en verstandig', 'rechtvaardig en rechtschapen', 'bescheiden', 'matig' en 'vol zelfbeheersing', 'standvastig en moedig'. Of religieus geïnspireerde deugden als 'geloof, hoop en liefde'.

GOEDE DEUGDEN Een eerste levensles van Benedictus noemt hij "conversio morem". Dat betekent dat we gestaag moeten werken aan een nieuwe stijl van leven waarin we de goede deugden laten ontkiemen, groeien en bloeien. Dat kan niet in één keer, als bij toverslag. Iets groots zal in kleine stapjes gerealiseerd moeten worden. Door je met echte aandacht en betrokkenheid naar die deugden te richten, kan het leven en de onderlinge gemeenschap verbeteren. Ga daarbij niet "zappend" of "multi-taskent" door het leven. Doe niet van alles tegelijk of half, maar richt je op één zaak en doe dat dan met volle aandacht en zorg. Wees daarbij trouwens geen "workaholic", weet ook van ophouden. Neem tijd voor ontspanning en contemplatie, bezinning. Een 'gezegend leven' is immers niet afhankelijk van het werk van onze handen zoals ook Psalm 127 zegt.

TROUW EN VOLHARDING Bij onze inzet in het leven is trouw en volharding nodig. De tweede levensregel die Benedictus "stabilitas" noemt. Laat je dus niet ontmoedigen door moeilijkheden en problemen op je weg. Je zult tegenwerpingen of kritiek ontmoeten, misschien zelfs spot. Daarnaar moet je wel nauwgezet en oplettend luisteren, maar ga zelf geen kwaadspreken. Laat je dus niet door ontmoedigen als je het goede wilt bereiken. Zelfs als men harde en onaangename dingen te verduren krijgt, misschien wel onrecht wordt aangedaan. Dan nog zal men welbewust geduld en mildheid aan de dag moeten blijven leggen, zo houdt Benedictus ons voor. Ook moeten wij ons hoeden voor jaloezie of afgunst en tegenstanders liefdevol blijven benaderen want, "wat men zelf niet wil ondergaan zal men ook de ander niet aandoen".

AANDACHTIG LUISTEREN Dat brengt me bij een derde levensles die Benedictus "obediënta" heeft genoemd. Aandachtig en van harte luisteren naar de ander en die ander ook echt horen en proberen te verstaan. Begrijp ik hem of haar nu echt? Actief luisteren krijgt in het kloosterleven van de Benedictijner Orde voorrang boven spreken. De wijze kan men daar kennen aan zijn spaarzame woorden. U begrijpt het al, spreken is zilver en zwijgen is goud. Of: "Als men spreekt, dan zegt men wat men weet maar als men luistert hoort men soms iets nieuws".

Het denken van Benedictus heeft niet alleen het kloosterleven van zijn orde bepaald maar is ook inspiratiebron voor vele managers die zich oefenen in Benedictijns leiderschap. Auteurs als Anselm Grun en Wil Derkse hebben er inspirerende boeken over geschreven waarop weer managementtrainingen zijn gebaseerd.

Voor mij zijn de Benedictijner levenslessen niet alléén spirituele bezinning maar ook inspiratie voor het praktische leven. Open je ogen en oren voor de ander (obediënta). Ga stap voor stap op weg naar een deugdzaam leven (conversio morum). Doe dat duurzaam en vasthoudend (stabilitas). En realiseer je bij dat alles dat de weg naar een deugdzaam leven er één is van vallen en opstaan, want… we blijven beginners.

Asje van Dijk