• Mona Tamaëla. ,,Ik ben zelf altijd op tijd en kom mijn afspraken na. Dat verwacht ik van anderen ook.´´

    Erik van't Land

Duidelijkheid voor alles

BARNEVELD Mona Tamaëla blinkt uit in duidelijkheid. De Barneveldse heeft het hart op de tong, is recht voor z´n raap. Neem nu het thema vakantie. ,,Wintersport? Vreselijk! Veel te koud. De kust? Daar zul je mij niet vaak zien. Ik ben geen strandligger. Een all inclusive vakantie? ,,Dan zit je de hele dag op zo´n resort. Wat is daar nou aan? Geef mij maar een stedentrip.´´

Erik Roest

Op de warmste dag van het jaar nemen we plaats op het terras van Sophias Coffee. In het steegje tussen de Oude Kerk en de gezellige horecagelegenheid waait net genoeg wind om de hitte draaglijk te maken. Dat we op deze plek hebben afgesproken, is geen toeval. Mona maakt op Facebook uitgebreid reclame voor Sophias Coffee, waar allerlei soorten koffie en zelfgebakken lekkernijen als warme broodjes over de toonbank gaan. Mona´s enthousiasme wordt mede ingegeven door haar banden met ´nichtje´ Alicia Abraham, één van de uitbaters van de Barneveldse horecagelegenheid

ERNSTIG ONGELUK Mona Tamaëla is 51 jaar, maar het liefst trekt ze daar één jaar vanaf. ,,Ik heb mijn 26e verjaardag niet bewust meegemaakt, vandaar.´´

In januari 1993 balanceerde de Barneveldse op het randje van de dood na een ernstig auto-ongeluk in Terschuur. ,,Ik vloog uit de bocht en reed vervolgens pats-boem tegen een boom op. De oorzaak weet ik na al die jaren nog steeds niet.´´

De Barneveldse lag vijf dagen in coma in een Amersfoorts ziekenhuis. Toen ze wakker werd, was de verwarring compleet. ,,Ik dacht dat ik in Mexico was. En ik maakte ruzie met de Britse prins Charles. Die had net een einde gemaakt aan zijn huwelijk met Diana, maar bleef toch hoofd van de Anglicaanse kerk. Daar kon ik met mijn verstand niet bij.´´

Mona liep zwaar hersenletsel op, maar zou uiteindelijk volledig herstellen. ,,Van familie en vrienden begreep ik dat ik niet zo´n leuke patiënt was. Ik vond alles stom, wilde niets eten.´´ Lachend: ,,Maar dat was een andere Mona hoor. Ik ben onschuldig.´´

Na haar ziekenhuisperiode kreeg de Barneveldse het advies om de draad van haar leven langzaam weer op te pakken, maar daar trok ze zich weinig van aan. ,,Ik ben vrij snel aan het werk gegaan, deed alsof er niets aan de hand was.´´

Pas in oktober 1993, toen ze een begrafenis meemaakte, kwam de terugslag. ,,Opeens drong het tot me door dat ík in die kist had kunnen liggen, dat ik er bijna niet meer geweest was. Ik heb daarna op de rem getrapt, meer tijd genomen om te ontspannen: uitgebreid koken, lekker eten, televisie kijken, een boek lezen, je kent het wel. Van nature ben ik geneigd om overal ja op te zeggen en aan alles mee te doen, maar die neiging heb ik in die fase met succes onderdrukt.´´

BALLONFIËSTA EN ORANJESTICHTING Inmiddels manifesteert Mona zich al lang weer als de bezige bij die ze van nature is. Ze verheugt op de Ballonfiësta, waar ze als gastvrouw de begeleiding van persfotografen en verslaggevers voor haar rekening neemt. Verder is de Barneveldse betrokken bij het werk van de plaatselijke Oranjestichting en fungeerde ze bij de gemeenteraadsverkiezingen als lijstduwer voor de nieuwe partij Lokaal Belang (LB). ,,Ik was onder de indruk van het enthousiasme van lijsttrekker Mijntje Pluimers, voor wie ik veel respect heb. Zij heeft haar droom - een eigen partij oprichten - waargemaakt.´´ Mona´s naam op de kieslijst leverde LB in totaal 54 stemmen op, in meerderheid bij elkaar gebracht door de Molukse achterban. ,,In woonzorgcentrum Rumah Maluku riepen ze de hele tijd dat iedereen op ´Moon´ moest stemmen. Nou, dat heb ik geweten.´´

KANKER Ook maakt Mona deel uit van het bestuur van zorgboerderij ´t Paradijs en is ze - sinds kort - gastvrouw bij de Toon Hermans Salon, waar ze een luisterend oor biedt aan mensen die kanker hebben (gehad) en/of hun nabestaanden/familie. Mona kent de ziekte van dichtbij. Haar vader werd er zelfs twee keer mee geconfronteerd. ,,De eerste keer liep alles goed af. Daarna was hij vijf jaar onder controle. Helemaal niets aan de hand, totdat hij plots werd gediagnosticeerd met alvleesklierkanker. Hij overleed 23 uur na de bekendmaking. Ik was op vakantie in Italíë toen ik het hoorde. Ik heb mijn vader nog twee keer aan de lijn gehad. In het eerste gesprek zei hij nog ´Prinsesje, ik wacht op je´, maar de tweede keer kwam hij niet verder dan ´Kom maar gauw thuis´. Toen wist ik al dat ik te laat zou zijn. Gelukkig ben ik heel goed opgevangen door mijn familie, maar ik vind het nog steeds jammer dat ik er niet was toen hij overleed.´´

ONGEZOUTEN Mona heeft het hart op de tong. Ze zegt wat ze denkt en geeft haar mening, ongezouten en wel. ,,Ik ben best pittig ja. Mijn broer Roy vraagt me geregeld of ik eens tot tien zou willen tellen voordat ik iets zeg. Of tot vijf, want hij weet dat ik de tien vaak niet eens haal. Ik ben vrij uitgesproken, mensen weten meteen wat ze aan me hebben. Ik hoop dat anderen mij op dezelfde manier benaderen. Ik hou van duidelijkheid.´´

Mona´s openhartigheid wordt niet altijd op prijs gesteld. ,,Wat ik zeg, komt wel eens bot of hard over. Mensen die mij voor het eerst ontmoeten, vinden mij soms een trut. Als ze mij wat beter leren kennen, blijk ik best mee te vallen. ´Je zegt wel wat je vindt, maar er zit wel wat aardigs in jou´. Ik ben namelijk niet alleen direct, maar ook iemand die betrokken is bij het wel en wee van de mensen om me heen.´´

ENTHOUSIAST EN FLEXIBEL Mona omschrijft zichzelf als een ,,fanatiek persoontje´´. ,,Verder ben ik enthousiast en flexibel, behalve als het of afspraken aankomt. Als je een kwartier te laat bent, zonder excuus of reden, dan is het wat mij betreft toedeledokie. Je moet gewoon op tijd zijn, dat is een kwestie van respect. Ik ben zelf ook altijd op tijd en kom mijn afspraken na. Dat verwacht ik van anderen ook.´´

In de familie Tamaëla is de voor Mona zo typerende openhartigheid gemeengoed. ,,Wij zeggen alles en pikken dat ook van elkaar. Als we onze jaarlijkse neven- en nichtendag houden - van mijn moeders kant -, dan is het één groot kippenhok.´´

PRUTS-MOLUKKER Mona is trots op haar afkomst, al noemt ze zichzelf een ´pruts-Molukker´. ,,Mijn moeder spreekt Maleis tegen mijn broer en Nederlands tegen mij. Ik versta wel Maleis, maar spreek het nauwelijks. Het verschil tussen mijn broer kan ik als volgt typeren: hij is vrijwilliger bij Batu Tjapeu, het Molukse centrum, ik bij de Oranjestichting. Ik heb nooit aan onafhankelijkheidsdagen meegedaan, heb niets met het RMS-ideaal. Ik voel me senang in Barneveld. Ik ben een echte Barneveldse kip.´´ Na haar karakteristieke vette lach. ,,Die is ook bruin, hè, net als ik.´´

Mona Tamaëla werd in 1967 geboren in de Barneveldse wijk De Biezen. Zes jaar later verhuisde ze naar de Columbusstraat, waar ze haar dagen doorbracht op de Prins Mauritsschool. ,,Op die plek staat nu de Lidl. Vind ik echt erg. Ze hebben zomaar een stukje van mijn jeugd weggehaald.´´

Na haar middelbare-schooltijd in het Groen van Prinsterercollege zou de Barneveldse aan haar toekomst gaan werken in Arnhem, maar ze bracht liever een bezoek aan de plaatselijke horeca dan aan school. ,,Na één jaar ben ik aan de slag gegaan bij het Nederlands Dagblad. Eerst als typiste, later als secretaresse. Toen ik geen secretaresse mocht worden van de redactie, omdat ik niet bij de vrijgemaakte kerk hoorde, heb ik ontslag genomen. Ik vond dat raar. Ik ging zelf naar de Molukse kerk, zag het probleem helemaal niet. Al met al heb ik daar wel een mooie tijd gehad. En ik heb bij het ND Geke Wiersma mogen ontmoeten, mijn beste vriendin.´´

DETECTIVES Haar beste vriend heet Bart. ,,Vorige week zei hij nog tegen mij: ´Weet je wat ik zo leuk vind? Om lekker op de bank een detective te kijken´. ´Dat heb ik nou ook´, reageerde ik. We moesten er allebei een beetje om lachen. Zijn we nou echt ouwe lullen geworden? Ik merk in ieder geval wel dat ik niet meer zo hard hoef te feesten. Ik ga liever met een groep vriendinnen op een terrasje zitten: goed gezelschap met een lekker glas wijn of een heerlijke lunch, dat is voor mij genoeg.´´

Mona kijkt niet alleen detectives, ze leest ze ook graag. ,,Ik was eerst helemaal gek van Agatha Christie. Op dit moment ben ik - op aanraden van een vriendin - bezig met De Geniale Vriendin, dat zich afspeelt in Italië. En laat dat nou net mijn favoriete vakantieland zijn. Prachtige landschappen, leuke mensen, heerlijk eten. Wat wil een mens nog maar? Vooral Toscane vind ik prachtig.´´

BERLIJN EN NEW YORK Mona is dol op stedentrips. ,,New York en Berlijn springen er voor mij uit. Vooral Berlijn vond ik bijzonder, met name vanwege de historie. Het is toch bizar om te bedenken dat enkele decennia geleden mensen op 600 kilometer afstand van Barneveld werden doodgeschoten omdat ze van het oosten naar het westen wilden vluchten?´´
In New York voelde Mona zich helemaal thuis. ,,Je kent heel veel plekken van televisie, maar dan sta je opeens zelf tussen die megagrote gebouwen. Je kijkt de hele tijd omhoog. Heel indrukwekkend. Maar het is daar niet alleen groot en druk; je hebt ook knusse en gezellige stukken, zoals Central Park.´´

WINTERSPORT Aan wintersport heeft ze een broertje dood (,,wie wil er nou skieën? Veel te koud´´), aan de kust houdt ze het niet al te lang vol (,,ik ben geen strandligger´´) en ze heeft een hekel aan all inclusive vakanties. ,,Dan zit je hele dagen op zo´n resort. Wat is daar nou aan? Ik heb het geprobeerd, maar ik verveelde me zo ontzettend, dat ik me op een gegeven moment maar met het animatieteam ben gaan bemoeien. Nee, geef mij maar een leuke stad of een leuk land. Ik wil graag nog naar Barcelona en Wenen, maar ook Brazilië en Zuid-Afrika staan op mijn lijstje.´´

Mona, in het dagelijks leven management-assistent bij een bedrijf in Amersfoort, is momenteel single. ,,Ik heb jarenlang een leuke relatie gehad, maar op een gegeven moment was de koek op. We leidden te veel ons eigen leven. Jammer dat het zo gelopen is, maar ik heb het als vrijgezel prima naar mijn zin. Ik heb alle tijd en ruimte om mijn leven in te richten zoals ik dat graag wil.´´

SURROGAAT-OMI Ze heeft nooit kinderen gewild (´ik zat niet te wachten op die verantwoordelijkheid´), maar is inmiddels wel ´surrogaat-omi´ van de vier kleinkinderen van haar broer Roy: Jasmijn (6), Jonathan (4), Marcus (2) en Keyanna (1). ,,Ik ben zo smoorverliefd op die kids. Geweldig vind ik het. Als ze bij mij logeren, dan verwen ik ze op alle mogelijke manieren. Ze mogen alles eten en we doen alleen maar leuke dingen, zoals koekjes bakken, wandelen of voorlezen. Ik plak bijvoorbeeld behang op de muren, waar zij dan lekker op mogen schilderen. Ik heb een nieuwe rol ontdekt, die ik geweldig vind. Pas zei Jonathan tegen mij: ´Omi, ik ga met je trouwen´. ´Nou´, zei zijn zusje: ´Als je zo oud bent dat je met omi kunt trouwen, is zij denk ik al gestorven´. Heerlijk toch? Recht voor z´n raap, daar hou ik van.´´