• Henk van Esch: ,,Ik heb 43 jaar bij een prachtig bedrijf mogen werken; mijn langste relatie ooit. Ik heb me bij de BDU altijd thuis gevoeld.´´

    Pauw Media

Henk van Esch: 'Kijk tegen niemand op, kijk op niemand neer'

BARNEVELD Hij wilde eigenlijk sportleraar worden, maar de toelatingscommissie van de bijbehorende opleiding was hem niet welgezind. In afwachting van een nieuwe kans ging de zeventienjarige Henk van Esch dus maar aan de slag bij de Barneveldse Drukkerij en Uitgeverij (BDU). Hij zou één jaartje blijven. Het werden er 43. ,,Op mijn zestigste begin ik aan mijn tweede baan. Heel apart.''

Erik Roest

Een week voor zijn eerste werkdag bij de BDU was de toen zeventienjarige Henk van Esch betrokken bij een opstootje. Tijdens een wedstrijd van zijn club VVB werd de fanatieke voetballer zo boos op scheidsrechter Henk Roede, dat hij hem een klap verkocht.

Een week later werden de kemphanen -tijdens een rondleiding door het BDU-gebouw- door Cees Rebel aan elkaar voorgesteld als collega´s. ,,Ik hoop wel dat je je hier beter gedraagt dan vorige week op het veld'', zei Henk Roede tegen zijn jonge naamgenoot. ,,Nou ik hoop jij ook'', was de reactie.

,,Best een grote mond voor een ventje van zeventien'', zegt Henk van Esch ruim vier decennia later. De beide Henken konden het later overigens prima met elkaar vinden als collega’s. ,,We waren niet alleen fanatiek op het veld, maar ook op het werk.'' Zijn ogen glimmen. De bijzondere ontmoeting met Henk Roede is slechts één van de talloze anekdotes die deze dagen aan zijn geestesoog voorbij trekken nu zijn afscheid bij de Koninklijke BDU een definitief karakter heeft gekregen. ,,Man, ik kan er wel een feuilleton over schrijven. In de waan van de dag sta je er niet zo bij stil, maar toch mag ik zeggen dat ik de afgelopen jaren een hoop heb meegemaakt.''

BEVOORRECHT EN BLIJ Terugkijkend voelt Van Esch zich een bevoorrecht, blij en dankbaar mens. ,,Ik heb 43 jaar bij een prachtig bedrijf mogen werken; mijn langste relatie ooit. Ik heb me bij de BDU altijd thuis gevoeld.''

Henk had nog maar net zijn havo-diploma op zak toen hij in 1977 bij de Barneveldse Drukkerij en Uitgeverij aan de slag ging. ,,Ik wilde sportleraar worden, maar kwam niet door de keuring. Toen heb ik me maar gemeld bij de BDU, zonder dat ik precies wist waar ik aan begon. Ik dacht: 'ik ga daar een jaartje geld verdienen en meld me dan opnieuw aan bij de sportleraren-opleiding', het liep allemaal anders.''

Henk, die in de drukkerij aan de slag ging, voelde zich al snel als een vis in het water. ,,De sfeer was goed, we werkten hard en ik had goede voorbeelden om me heen, zoals Cees Rebel, Jaap van Veldhuisen, Martin van Ee en Marnix Kreyns. Voor hen liep ik graag een stapje harder. We waren collega´s, maar we hadden ook buiten het werk oog voor elkaar. Dat heb ik altijd zeer gewaardeerd. Ook de manier waarop we met onze klanten omgingen, sprak me aan. We haalden nooit het onderste uit de kan, maar kregen daardoor ook zelden het deksel op onze neus. We hadden en hebben langjarige relaties met onze klanten.''

LEERGIERIGHEID Aan carrièreplanning deed Henk niet, maar zijn leergierigheid, bemoeizucht en nieuwsgierigheid leverden hem telkens weer een nieuwe functie op binnen het bedrijf. In de loop der jaren schopte hij het van voorman en systeembeheerder tot bedrijfsleider en directeur van het Grafisch Bedrijf, totdat hij in 2012 samen met Ton Roskam werd benoemd tot algemeen directeur. ,,Ik heb nooit om me heen gekeken. Daar kreeg ik de kans ook niet voor, want elke keer kwamen er nieuwe opdrachten op mijn pad. Ik ben niet bang aangelegd, dus zag ik elke nieuwe kans als een mooie uitdaging.''

In zijn vrije tijd spijkerde Henk zichzelf op allerlei fronten bij. ,,Ik heb grafische opleidingen gevolgd en me verdiept in vakgebieden als informatica en bedrijfskunde. De combinatie werken - studeren beviel mij uitstekend.''

WARS VAN DIKDOENERIJ Als directeur is de bijna zestigjarige Barnevelder wars van status en dikdoenerij. ,,Als leider moet je vooral dienend zijn. Natuurlijk is het belangrijk dat ik als eindverantwoordelijke visie heb en het voortouw neem, maar vervolgens is het ook de taak van een directeur om mensen op de goede plek neer te zetten, zodat ze kunnen groeien en bloeien. Als je alle aanwezige talenten in een onderneming kunt bundelen, dan ontstaan er prachtige dingen. Dat is goed voor de werknemer, voor het bedrijf en dus ook voor mij.''

Henk manifesteerde zich in zijn rol als directeur indien nodig als pitbull, maar het liefst zocht hij de verbinding met anderen. Binnen de BDU, maar ook daarbuiten. ,,Ik ben een aantal jaren voorzitter geweest van de Ballonfiësta. Tijdens de vier dagen van dat evenement maakte ik elke dag een rondje langs alle vrijwilligers met maar één doel: gezellig een praatje maken met de mensen. Geweldig vond ik dat. Ieder mens is interessant, ieder mens heeft een verhaal. Ik vind dat je nooit op iemand moet neerkijken, en ook tegen niemand moet opkijken. Het is overigens wel belangrijk om te weten wie je voor je hebt, zodat je daar je verhaal en je toon op af kunt stemmen. Ik durf te zeggen dat mij dat wel aardig afgaat.''

ONTSLAGEN De laatste jaren vielen Henk zwaar, zeker als er mensen ontslagen moesten worden. ,,Ik kan mezelf wel een verbinder noemen, maar er hebben wel medewerkers het veld moeten ruimen in de periode dat ik de leiding had. En sommigen van hen kom ik nog wel eens tegen op straat. Dat went nooit.''

OMMEKEER Terugkijkend op zijn loopbaan luidde 2017 de ommekeer in. ,,Het was een bijzonder jaar. We verkochten de vellendrukkerij, voerden een nieuw administratief systeem in en namen een flink aantal huis-aan-huisbladen over van de Telegraaf Media Groep. We waren enthousiast, maar aan het einde van dat jaar bleek het resultaat net iets minder dan gehoopt. We maakten winst, maar minder dan begroot. Dat voelde niet prettig. Doorgaans werden mijn beloften aan onze 'stakeholders' waargemaakt door de organisatie.''

Henk maakte zich op voor pittige gesprekken, maar de algemeen directeur kreeg juist complimenten dat er ondanks alle ingrijpende maatregelen toch winst was gemaakt.

'Misschien ben ik wel te fanatiek geweest', dacht Henk, die in zijn nieuwjaarstoespraak (begin 2018) zijn collega’s complimenteerde met hun inzet en onder het motto 'Opgewekt voorwaarts' hardop het vertrouwen uitsprak in de nabije toekomst. ,,Toch werd het een lastig jaar. De markt was nog moeilijker geworden en in de nieuwe gebieden kampten we met veel zieken, waardoor onze plannen onvoldoende uit de verf kwamen. Hierdoor begon ik toch wat aan mezelf te twijfelen. Heb ik het wel goed gezien? Hebben we de goede dingen gedaan?''

MOEIZAME MARKT Henk schetst de uitdagingen op de moeizame markt van drukken en uitgeven, waarin de Koninklijke BDU al bijna 150 jaar actief is. ,,Onze branche staat op alle fronten onder druk. De inkomsten (door adverteerders en abonnementen) lopen terug, de kosten (van drukken, personeel en distributie) stijgen. Dan zit je als bedrijf als het ware tussen hamer en aambeeld. We zijn druk in de weer om naast onze inkomsten uit papier ook geld te verdienen met online activiteiten en met combinaties van online en papier. Dat komt goed, maar zo´n proces kost tijd.''

2019 was om andere redenen een lastig jaar. ,,We hebben een faillissement moeten aanvragen voor één van onze BV´s, gevolgd door een reorganisatie. Dat waren noodzakelijke maatregelen, die we weliswaar op tijd hebben genomen, maar het waren wel maatregelen met consequenties voor onze medewerkers. Dat heeft pijn gedaan. En het heeft me ook - opnieuw - aan het denken gezet. Ben ik wel de juiste man om de Koninklijke BDU te leiden? Ben ik de juiste man om de komende jaren met 100 procent focus en kennis van zaken ons mooie bedrijf klaar te stomen voor de toekomst? Op een gegeven moment heb ik de conclusie getrokken dat het tijd werd voor iemand anders, voor iemand met een frisse blik.''

KNOKKEN ,,We hebben de afgelopen jaren elke dag heel hard moeten knokken, onder moeilijke omstandigheden. Dat begon al in 2012, toen we een grote reorganisatie hebben doorgevoerd. Ik ben iemand die er altijd vol voor gaat, maar op een gegeven moment begon het meer energie te kosten dan het me opleverde. Daarom heb ik vorig jaar tegen de Raad van Commissarissen gezegd: 'Het is beter dat er iemand anders aan het roer komt met een frisse blik, die ons bedrijf de juiste impuls kan geven´. Ik heb alle vertrouwen in mijn opvolger Heiko Imelman, die samen met Peter van Hierden en Marnix Kreyns de dagelijkse leiding voor zijn rekening gaat nemen.''

SPIEGELEN Het duurde een flinke tijd voordat Henk hardop durfde te zeggen dat het tijd was geworden om afscheid te nemen. ,,Ik heb er veel over gesproken met de mensen om me heen. Mijn vriendin Désiré en mijn zoon Willem kunnen heel goed spiegelen. Zij geven mij niet zozeer advies, maar laten mij wel inzien wat ik wil en vind. Zo heb ik ook enkele goede vrienden die altijd open staan voor een goed gesprek en mij ongezouten de waarheid zeggen. Een wijs man zei op een gegeven moment tegen mij: 'Je bent bijna zestig Henk. De afgelopen acht à negen jaar heb je topsport bedreven. Het wordt nu tijd om wat anders te gaan doen. Als je zo doorgaat, is dat voor niemand goed. Voor het bedrijf niet, en ook niet voor jezelf.''

GEZONDHEID ,,Ik heb in mijn hoofd een lijstje zitten van dingen die ik belangrijk vind. Gezondheid is de absolute nummer één, maar verantwoordelijkheid en loyaliteit staan ook redelijk hoog genoteerd. De afgelopen jaren heb ik vooral die laatste twee aspecten een (te) belangrijke rol laten spelen. Uiteindelijk word je dan minder scherp, minder goed voor je omgeving ook. In het verleden keek ik er altijd naar uit om me in het weekend voor te bereiden op de nieuwe werkweek. De laatste tijd moest ik me er echt toe zetten. En als ik ´s avonds thuiskwam, was ik moe. Weet je, als je mensen hard werken en veel inzet tonen -en dat doen onze mensen- en het resultaat is ernaar, dan word je gedragen en kun je veel aan. De afgelopen jaren hebben we - weliswaar met succes - toch vooral tegen de stroom in moeten knokken. Dan is het aan mij als algemeen directeur om de moed erin te houden, het goede voorbeeld te geven. En dat heb ik ook altijd gedaan. Maar nu is het tijd om plaats te maken voor een ander. En dat is geen negatief proces hoor. Ik heb gewoon de regie in eigen hand genomen. Als je iets wilt veranderen, dan moet je dat zelf doen. Als ik er van een afstandje naar probeer te kijken, dan is de conclusie dat ik er beter van word, en de BDU ook.''

Zowel binnen als buiten de BDU wordt de stap van de Barnevelder als verrassend ervaren. ,,Niet iedereen maakt op zijn zestigste nog een carrièreswitch, maar ik ben blij dat het mij is gegeven om op 1 april aan een nieuw avontuur te beginnen (bij Janssen Pers van Koninklijke Drukkerij Em. de Jong in Gennep, red.). Ik moet er niet aan denken om te moeten stoppen met werken. Ik barst nog van de energie. En met die energie ga ik er nog een aantal jaren tegenaan; in een andere auto, in een andere plaats, in een ander bedrijf. Mijn nieuwe baan betekent twee uur reizen op een dag, maar dat lijkt me heerlijk. Onderweg naar huis laat ik dan alles nog één keer de revue passeren, zodat ik ook echt thuis ben als ik thuiskom. Verhuizen gaan we in ieder geval niet. Ik wil overal wonen, als het maar in Barneveld is.''

STEVIG FUNDAMENT Henk gaat met een goed gevoel weg bij de BDU. ,,Er is vorig jaar een stevig fundament gelegd. Het nieuwe directieteam gaat samen met de collega’s verder bouwen aan dit prachtige bedrijf. We hebben zware stormen overwonnen en we zijn er sterker uitgekomen. De BDU is gezond en klaar voor de toekomst. Er wachten mooie kansen, we hebben gemotiveerde en kundige medewerkers. En het blijft een prachtige branche. Wat dat betreft ga ik op een mooi moment weg. Natuurlijk ga ik de mensen missen en ben ik blij dat ik de komende weken in de gelegenheid ben om af te schakelen en 43 jaar aan mooie herinneringen een plek te geven. Het was een mooie tijd, maar ik blijf niet hangen in het verleden. Er komen nieuwe herinneringen bij, die ik ga opdoen in een nieuwe omgeving.''