• Het Kabinet komt met de eerste plannen om de uitstoot van stikstof in de buurt van natuurgebieden terug te dringen.

    Jerry Lampen

'Stikstofbeleid heeft ingrijpende gevolgen voor boeren'

DEN HAAG/BARNEVELD In de strijd tegen uitstoot van stikstof door veehouderijen, komt minister Carola Schouten met een plan om te starten met het uitkopen van zogeheten 'piekbelasters', bedrijven dichtbij natuurgebieden en met een hoge emissie. Daarnaast wordt eerder vergunde uitbreidingsruimte voor boeren doorgestreept. ,,Dit kan in ons gebied ingrijpende gevolgen hebben voor tientallen gerespecteerde bedrijven.''

Wouter van Dijk

Dat laatste stelt Steven van Westreenen, adviseur voor het buitengebied in deze regio, naar aanleiding van een brief van de minister van afgelopen vrijdag en een eerste uitwerking van de nieuwe regels, die de provincie Gelderland dinsdag naar buiten bracht. ,,Waar het kort door de bocht op neer komt, is dat boeren die binnen hun huidige vergunning nog uitbreidingsruimte hebben, die ruimte ineens niet meer kunnen inzetten. Als je nu binnen je bedrijf nog wat wilt wijzigen, is de gerealiseerde stalcapaciteit op de peildatum van dinsdag 8 oktober het uitgangspunt geworden.''

OPMERKELIJK Dat is opmerkelijk, vindt de adviseur. ,,Ik ben het ermee eens dat we met z'n allen het stikstofprobleem moeten aanpakken en dat verschillende sectoren hiervoor moeten inleveren, maar met deze plannen wordt de agrarische sector onevenredig hard getroffen. Rechten die boeren hadden, worden ineens afgenomen. Zéker voor boeren die uitbreidingsplannen hadden, maar die plannen nog niet rond hadden omdat ze vanwege andere regelingen nog in de wachtkamer zaten, is dit heel zuur. Als je bij burgers zomaar rechten zou afnemen, zou het Malieveld in Den Haag vier keer vol staan.''

Voor boeren in deze gemeente wordt het vooral lastig voor veehouderijen in het buitengebied van Garderen en bijvoorbeeld in de omgeving van de Garderbroekerweg en Harskamperweg bij Kootwijkerbroek, vlak langs de Veluwe. ,,Dan hebben we het over tientallen respectabele bedrijven die nu geen kant meer op kunnen. Bovendien vrees ik voor waardedaling voor hun onderneming.''

PRIJSKAARTJE Om de nieuwe regels uit te leggen, gebruikt Van Westreenen graag een voorbeeld. ,,Stel dat je een kalverhouderij hebt met 800 dieren, maar volgens je vergunning heb je nog ruimte voor een extra stal met 200 dieren. Dan ben je nu dus in één klap die ruimte voor de 200 extra dieren kwijt.'' Een boer kán dan nog wel uitbreiden, maar alleen als hij of zij eerst maatregelen treft in de huidige stallen om uitstoot zo ver terug te dringen, dat de balans in evenwicht is. ,,Maar daar hangt een behoorlijk prijskaartje aan.''

Uitbreiden door stikstofrechten van andere bedrijven op te kopen, kan niet meer als je bedrijf binnen één kilometer afstand van natuurgebied ligt. ,,Maar ook daarbuiten wordt die mogelijkheid lastiger, want de minister kondigt in haar brief een wetswijziging aan om bij deze regeling dier- en fosfaatrechten te kunnen innemen. Dan koop je dus extra stikstofruimte, maar moet je vervolgens nog fosfaatrechten aankopen. Ook dát vraagt om een extra investering.''

Al met al wordt het met deze set van nieuwe regels volgens de adviseur voor veel boeren behoorlijk lastig. ,,Alleen voor boeren die nu hun volledige vergunde ruimte benutten verandert er niets, al worden eventuele uitbreidingsplannen voor deze bedrijven in de toekomst onevenredig duur en complex.''

LICHTPUNTJE Toch ziet de adviseur ook een lichtpuntje, nu de minister ook aankondigt eind dit jaar een subsidieregeling in het leven te roepen voor innovatie- en investeringsprojecten, gericht op de aanpak van ammoniak- en methaanuitstoot. ,,Dát is een goede zaak, hopelijk dat op dat het op dat vlak makkelijker wordt voor boeren om snel innovaties door te voeren.''

Meer in het algemeen vindt Van Westreenen het opvallend hoe snel de aanpak van de veehouderij nu wordt doorgevoerd, terwijl concrete maatregelen binnen luchtvaart, scheepvaart, verkeer en industrie nog op zich laten wachten. ,,Dat versterkt bij mij de indruk dat het vooral de agrarische sector is die aangepakt wordt.''