• Hans-Lukas Zuurman

'Ons gezin krijgen ze niet kapot'

BARNEVELD ,,Blijven ademen zeggen we vaak tegen elkaar. Ons gezin krijgen ze niet kapot.'' Maar voor de familie Baarsma uit Barneveld lacht het leven hen nog steeds niet echt toe. Met bijna twee ton schuld op hun nek, proberen ze er het beste van te maken.

Door Hans-Lukas Zuurman

'Hoe gaat het nu met jullie?', is een vraag die de 46-jarige Cor Baarsma geregeld krijgt op straat. Het kunnen volslagen onbekenden zijn die hem dan belangstellend aanstaren. Vier maanden geleden stond Cor met zijn vrouw Marjan tussen de opgestapelde verhuisdozen op de foto in de Barneveldse Krant.

Het was destijds daags voor ze letterlijk op straat zouden staan. Hun koophuis aan de Jacob Catsstraat hadden ze noodgedwongen met veel verlies van de hand moeten doen. En een alternatieve woonruimte was niet voorhanden. De verkregen 'urgentieverklaring' van Woningstichting Barneveld betekende in de praktijk dat ze 'minimaal een half jaar' moesten wachten. Maar die tijd was er niet. En op een camping bivakkeren zagen ze niet zitten.

NOODZAAK Op de valreep kregen ze via vrienden een noodonderkomen aangeboden pal naast een lawaaiierige machinefabriek in Barneveld. Geen luxe, maar noodzaak. ,,We deden er geen oog dicht, maar waren al lang blij.''

Voordat hun huis te koop werd gezet, was het echtpaar al in de schulden beland. Dit 'dankzij' het handelen van de boekhoudster van Cors stucadoorsbedrijf. De Belastingdienst stond sindsdien geregeld in de persoon van een deurwaarder op de stoep. En de dubieuze boekhoudster? Die is met de noorderzon vertrokken. Zij had op Cors naam aangevraagde belastingteruggaven geïnd en moet Cor nog dertigduizend euro betalen voor verleende diensten in haar bedrijven, zo was te lezen in het verhaal. De verkoop van het huis was nodig om met schuldsanering te kunnen starten en een bijstandsuitkering aan te vragen. Het was een hard gelag voor stucadoor Cor die voorheen zijn hand niet omdraaide voor een werkweek van zestig uur, maar door alle gebeurtenissen overspannen was geraakt en inmiddels ,,onder de pillen'' zit. Ook een traumatische ervaring uit 2004 waarover hij niet wil uitweiden, speelt hem parten.

MANTELZORGER Marjan werkt al jaren niet meer, omdat ze er ooit voor koos hun twee jongens, inmiddels 18 en 20 jaar, te begeleiden naar volwassenheid. Bovendien is ze al jarenlang mantelzorger voor haar op leeftijd zijnde ouders. Juist die zorg beperkte het echtpaar in het vinden van een geschikte woning: het moest wel in de buurt van hun oude woning zijn, want haar ouders wonen daar vlakbij. Als het even kan wil de 47-jarige Marjan weer aan de slag in de zorg. ,,Maar wie vindt op mijn leeftijd nog een baan?'' Ook kampt ze met pijnklachten aan haar arm.

En dan is het inmiddels begin februari 2015. De deur van een huurwoning aan de Staringstraat zwaait open. Het is het nieuwe onderkomen van het gezin Baarsma. Vlak voor Kerst kregen ze de woning aangeboden door Woningstichting Barneveld. ,,Ik wilde per se voor Kerst hier zitten, want op 24 december zijn we 27 jaar getrouwd'', vertelt Cor even later op de bank in de strak in de verf gezette en keurig behangen woonkamer. Marjan: ,,We hebben veel spullen cadeau gehad van mijn familie. Liever verf dan een plant was het motto.'' Ook de tegelzetter, waar één van hun zoons werkt en leert, kwam over de brug met een prachtige vloer die hij samen met de zoon legde in de hal. Het echtpaar is dankbaar dat de woningstichting ,,haar stinkende best'' heeft gedaan hen deze sociale huurwoning te bieden. ,,Deze woning zou eigenlijk verkocht worden, maar dat is teruggedraaid'', vertelt Cor. ,,En de woningstichting benadrukte twee keer dat het toch écht niet met het verhaal in de krant te maken had dat ze ons nu wél zo snel hielpen.'' Met haar ouders gaat het naar omstandigheden goed, vertelt Marjan. Ze wonen nu twee straten van hen vandaan. ,,Als ze 's nachts bellen, kunnen we er zo zijn'', aldus Cor.

RUSTIG SLAPEN Alles pais en vree in huize Baarsma? Geenszins. ,,Ja, we zijn blij dat we weer rustig kunnen slapen'', zegt Cor. ,,Maar de andere zorgen gaan non-stop door. Kijk hier...'' En hij zet een potje pillen met een knalgele waarschuwingssticker op tafel. ,,Gekregen van de psychiater. Om mezelf rustig te houden. Ik word er een 'zombie' van, zo is de bedoeling, want ik moet rustig blijven. Ik moet mijn tijd namelijk uitzitten, want de wachtlijst is vijf maanden voor de behandeling die ik nodig heb om mijn trauma's te verwerken.''

VERHUISKOSTEN 'Thuis' voelt hij zich niet in hun onderkomen aan de Staringstraat. ,,Ik heb de hele tijd het gevoel alsof ik hier voor anderen bezig ben.'' Zijn 'thuis' was zijn oude onderkomen aan de Jacob Catsstraat. ,,Ik heb de rekening van de verhuiskosten bij de gemeente ingediend, 2200 euro. De gemeente eiste dat we ons huis verkochten in verband met onze uitkering. Maar ik krijg geen cent terug van ze.'' In de tussentijd krijgt hij wel een brief van de gemeente dat hij moet gaan solliciteren. ,,En als er werk in Groningen is, dan moet ik maar weer verhuizen.'' Cor ging verhaal halen: ,,Ze zeiden dat het een algemene brief was die niet voor mij bestemd was. Maar mijn naam stond er wel boven.'' Marjan licht toe: ,,Gezien zijn geestelijke situatie kan Cor niet werken, zelf moet ik binnenkort gekeurd worden om te kijken hoeveel uur ik beschikbaar voor werk kan zijn. Dat hangt er vanaf hoe het loopt met mijn tennisarm. Ik wil graag de zorg in, maar of dat gaat lukken, is maar zeer de vraag.'' Intussen rolde de aanslag voor de hondenbelasting binnen. ,,Maar die klopt niet, we hebben er nog maar eentje, de ander moest weg toen we zo snel moesten verhuizen. Ik heb het gemeld, maar moet nu weer bewijzen dat de hond weggegeven is. Alleen je woord telt kennelijk niet bij de gemeente'', verzucht Marjan.

En zo zijn er meer zorgen: hun adreswijziging komt maar niet door bij de Belastingdienst. ,,Terwijl ik het bewijs hier heb'', toont Cor een ingevuld formulier. ,,En doordat dit niet gewijzigd is, kan mijn zoon weer geen benodigde OV-kaart aanvragen. Zo kom je telkens van het één in het ander. We hebben er een dagtaak aan. Neem deze treinkaartjes. Omdat we schulden hebben, zouden we van de gemeente de helft vergoed krijgen, maar ook dat gebeurt maar niet.'' Marjan vermoedt dat het te maken heeft met het aanstaande driejarige schuldsaneringstraject waar het echtpaar zo snel mogelijk mee wilde starten. ,,Eerst moeten onze schuldeisers akkoord gaan dat ze samen 61 euro per maand mogen verdelen. Lukt dat niet, dan moeten we naar de rechtbank om het af te laten dwingen.''

Cor slaakt een diepe zucht en steekt de handen in de lucht. ,,We zijn in zó'n bureaucratisch systeem beland. Wij moeten alles wat we doen verantwoorden. Zo mag ik de buurvrouw nog niet helpen met het knippen van haar klimop bij de voordeur. De gemeente-ambtenaar heeft laten weten dat als hij dat soort dingen ziet, hij er automatisch vanuit gaat dat ik daar geld voor krijg en dat kan dan zomaar een korting op de uitkering betekenen.'' En nog altijd kijkt het echtpaar naar wie er voor hun deur stopt, want er kan zomaar weer een deurwaarder uit stappen, vertelt Cor. ,,We zitten immers nog niet in de schuldsanering.'' En wat dat laatste betreft heeft hij nog een tegenvaller ontdekt: ,,Ik wilde met mijn zoon daarna weer een eigen bedrijf starten, maar nu blijkt dat we voordat we beginnen met het saneren van de schuld wij ons eerst bij het Bureau Krediet Registratie moeten aanmelden. En zo'n registratie blijft vijf jaar na afloop van het schuldtraject staan. Dan kan ik never nooit een bedrijf starten. Eigenlijk word je dus niet drie, maar acht jaar 'op slot' gezet.'' Het echtpaar denkt inmiddels na over wat andere verdienopties zijn. ,,Zet mij dan maar als chauffeur op ritten naar Italië'', merkt Cor gekscherend op. Voldoening halen ze wekelijks uit de vrijwilligershulp die ze verlenen bij HulpaanElkaar, de voedselbank van Barneveld. ,,Maar ook dat is aan regels gebonden en moet je melden'', aldus Cor.

HUURSUBSIDIE Ander probleem is dat nieuwe regels verhinderen dat ze recht hebben op huursubsidie. ,,Onze beide zoons wonen nog bij ons en hebben werk. De een werkt vier dagen en leert een dag en de ander werkt alleen op zaterdag. Maar de gemeente zegt doodleuk: vraag de jongens om een bijdrage. Ze moeten nu elk 150 euro betalen. Dat geeft spanning, maar het is noodzakelijk, anders kunnen we niet rondkomen. Maar in feite sta je te schooien bij je eigen kinderen'', aldus Cor. Het hele gezin moet rondkomen van 1230 euro. Cor: ,,Alle verzekeringen op de ziektekosten na hebben we eruit moeten doen.'' Marjan: ,,Als je alles optelt, inclusief de bijdrage van de kinderen, hebben we per maand 400 euro om van te leven.'' Cor: ,,En daar moet dan ook de wasmachine van betaald worden als die kapot gaat.'' Nieuwe schulen mogen ze niet meer maken, ze 'oefenen' alvast voor het schuldsaneringstraject, vertelt Marjan. ,,Maar het valt niet mee.'' Maar, zo stelt Cor tot slot tevreden vast: ,,De rust van een dak boven ons hoofd is in elk geval wel weer terug.''