• Premier Rutte zette in Ede ´doeners' in het zonnetje.

    Ted Walker
  • D66 was met de regenboogvlag present in Voorthuizen (foto) en Barneveld.

    Celine Blom
  • De ChristenUnie trapte haar landelijke campagne met alle kopstukken af in Barneveld.

    Bram van den Heuvel

Opinie: Stem-ze-niet-weg, onze provinciale politici

BARNEVELD De verkiezingen voor Provinciale Staten (en waterschappen) zijn op woensdag 20 maart, maar je kunt die dag net zo goed in een bootje stappen met Floortje Dessing naar het einde van de wereld, want waar je op die dag ook belandt, niet bij de provincie. Het is eerder een protestzoektocht met een ongewisse aankomst.

Dick van Rheenen

Waarom staan de provincie en haar bestuurders niet direct op het netvlies van veel kiezers?

In dit opinieartikel zoek ik een antwoord op de vraag waarom de provincie en haar bestuurders niet direct op het netvlies staan van veel kiezers. En is dat al dan niet terecht?

Begin deze maand waarschuwde de vogelbescherming dat vlinders, bijen en weide- en akkervogels in hoog tempo uit ons landschap verdwijnen. Bescherming van ons landschap, een vitaal platteland, is één van de hoofdtaken van provinciebesturen.

VERLEIDELIJKE BUIT De - vermaledijde - laagvliegroutes over de Veluwe, als Lelystad Airport opengaat, windmolens, de aansluiting van het knooppunt A1/A30, zijn een paar andere onderwerpen waarbij onze provinciale politici een rol van betekenis (kunnen) spelen. Wat te denken ook van de vele miljarden reserves die de provincies op de plank hebben. De provincie Gelderland alleen al heeft € 4 miljard in kas, overgehouden aan de verkoop van aandelen Nuon. Het lijkt mij voor de kiezer op 20 maart toch interessant om te weten wat de politieke partijen met deze aanzienlijke reserves willen gaan doen, of niet. Deze onderwerpen zijn ook terug te vinden in de provinciale stemwijzer. Behalve eens en oneens in te vullen, kan de kiezer ook kennis maken met de standpunten van de partijen.

Eén van de belangrijkste knelpunten waarom al enige decennia provinciale verkiezingen telkenmale ten onder gaan in een tsunami van Haags politiek gebakkelei over, anno 2019, het pensioenstelsel, het klimaat en dan vooral over de vraag wie wel of niet moet (mee)betalen, de marktwerking in de zorg, et cetera. De nieuw gekozen provinciale bestuurders kiezen op 27 mei natuurlijk wel de nieuwe Eerste Kamer. Om die verleidelijke 'buit' (en de veronderstelde nieuwe machtsverhoudingen) gaat de politieke strijd 20 maart vooral. Dat spiegelen met name de partijen in de oppositie in de Tweede Kamer de kiezer voor.

CATWALK VAN BN'ERS Om wat in de stemming te komen voor het schrijven van deze opinie heb ik het RTL-verkiezingsdebat gevolgd. Het begrip 'debat' doet geen recht aan de werkelijkheid, want de uitzending had meer weg van een extra aflevering van RTL Boulevard, waarin de heren en dame politici in een 'catwalkachtige optocht van bekende Nederlanders' op ons tv-scherm paradeerden in een - soms - hysterische en hulpeloos gepolariseerde poging kiezers te interesseren. Groot gemis in het debat over onze - vermeende intens gekoesterde - 'aloude normen en waarden', was de - helaas niet gestelde - vraag of ook de Paashaas daartoe moet worden gerekend. Maar het bleef bij veel CO2-onheil en kleinkinderen. Daarom springen er gelukkig nog steeds blije hazen rond in ons groen-groen-knollen-knollenlandschap.

Samengevat zijn er twee belangrijke oorzaken waardoor provinciale verkiezingen niet of nauwelijks waardering krijgen van veel kiezers (opkomst 2015: 47,7 procent):

1. Zoals gezegd, maakt de Haagse politiek gretig misbruik van de verkiezingen voor Provinciale Staten door deze weg te kapen voor eigen doeleinden en politieke genoegens

2. En: de provinciale politici lijken gevangen in een ongewilde beeldvorming van een 'grijze-muizencircuit' en staan te ver van de burger

ONBEKENDHEID PROVINCIE Om met het tweede punt te beginnen, is er sprake van een kleurloos en doelloos bestaan van onze provincies?

Niet ontkend kan worden dat het takenpakket van de provincies behoorlijk is verschraald. Meer taken zijn door de decentralisaties, zoals jeugdzorg, naar de gemeenten gegaan. Door fusies telt Nederland nog maar 355, veelal grotere, gemeenten. En door verdergaande regionale samenwerking, zijn verscheidene grote steden nu al groter dan hun eigen provincie.

In een artikel in Trouw van 30 januari waagt de Edese hoogleraar bestuurskunde Michiel de Vries zich zelfs aan de uitspraak dat de provincie een overbodige bestuurslaag is, een bestuurlijk monument, met weinig politiek debat, omdat er nauwelijks politieke verschillen te bespeuren zouden zijn. De 'onbekendheid' van de provinciale politiek erkent ook CDA-kandidaat Bert Komdeur uit Ede in een interview: ,,Er is meer afstand tot de burger. In de gemeenteraad ben je directer betrokken en meer herkenbaar op straat…"

Maar voor het punt van 'onbekendheid' kunnen provincies en haar bestuurders ook de hand in eigen boezem steken. De provincies bieden te weinig verweer tegen de Haagse overruling. Op Twitter bijvoorbeeld zie ik maar weinig Gelderse politici voorbij komen. Juist in een tijdperk van overvloedige communicatie(mogelijkheden), moeten de provinciale bestuurders zich dat aanrekenen. De kiezer wordt onvoldoende warm gemaakt voor de eigen provincie, alle inzet is onvoldoende effectief.

PIRANHA'S IN DE HOFVIJVER Belanden we bij het eerste punt. Gedragen de Haagse politici zich als piranha's in de Hofvijver, om het provinciale gebroed op te peuzelen voor eigen politieke genoegens?

De Haagse bemoeienis met de provinciale verkiezingen verdient een verduidelijking, waarover ook veel waarschuwende analyses in de media verschijnen. In tegenstelling tot wat veel Haagse politici vanuit hun oppositionele rol beweren, van links tot rechts, dat het 20 maart toch vooral om een afrekening gaat van de coalitie Rutte III, is dat een barricade te ver, een vertekening van de feiten. De verkiezingen worden in hun beeldvorming neergezet als een referendum en afrekening om het huidige kabinet naar huis te sturen, als zou de nieuwe Eerste Kamer in staat zijn straks alle broze vaasjes van Rutte III uit het Torentje aan diggelen te smijten.

Laat u niet van de wijs brengen. De toekomstige samenstelling van de Eerste Kamer wordt door een brede oppositie ten onrechte gepresenteerd als een machtsmiddel om de politieke discussie, zoals over ons pensioenstelsel, het klimaat, een gasloze samenleving, et cetera om te buigen, maar het 'verzilveren' van veronderstelde nieuwe machtsverhoudingen is eerst en vooral een politiek vak. Ons poldermodel is ter ziele, maar door het versplinterde politieke landschap blijven we onvermijdelijk vastzitten aan een compromissencultuur. Dààr zit de krachtmeting.

Het zal mij niet verbazen als Kees van der Staaij op 28 mei, als eerste, op de achterbank van de limousine van Rutte een reformatorisch inlegvelletje eist. Dan zal blijken dat Rutte echter, als het hem zo uitkomt, net zo flexibel is als het elastieken onderstel in de foxtrot van Nico Haak. Maar laten we ons in deze opinie niet nu al te veel verheugen op deze politieke vermakelijkheden.

NIEUWE LENTE Verlies als kiezer vooral niet uit het oog dat het primaat van de besluitvorming over uw welbevinden, of het nu gaat over uw pensioen of energierekening, ook na 20 maart toebehoort aan het debat in de Tweede Kamer. Een proteststem op 20 maart zal daaraan – voorlopig – niets veranderen. Ook na de verkiezingen toetst de Eerste Kamer slechts de wetgeving en niet de politieke besluitvorming in de Tweede Kamer. Een nieuwe lente is pas weer aan de orde bij de volgende verkiezingen voor de Tweede Kamer. Natuurlijk mag u als kiezer heimelijk dromen dat die lente snel aanbreekt, maar we zullen het vooralsnog, na 20 maart, nog even doen met de presentatie van het NOS-weerbericht door Gerrit Hiemstra en niet door Thierry Baudet.

StemZeWeg, klinkt de strijdkreet op Twitter uit een bepaalde Haagse politieke hoek. Mijn advies: geef als kiezer 20 maart de provinciale verkiezingen het voordeel van de twijfel: Stem-ze-niet-weg, onze provinciale bestuurders/politici. #doeslief Laat uw keuze mede bepalen door zoemende bijen, tjilpende vogels in uw tuin en overvliegende vogels in plaats van laagvliegende vliegtuigen. Dat-dan-weer-wel.

Op verzoek van de redactie van de Barneveldse Krant laten Monique Rosbergen en Dick van Rheenen in de rubriek Opinie afwisselend hun licht schijnen over de laatste ontwikkelingen in de Barneveldse politiek.

Stemwijzer