• Het bedrijf had vroeger veel meer medewerkers in vaste dienst.

    onbekend
  • De familie De Nooij. Van links naar rechts: Rijk, Geke, Angela, Hans, Beau en Marina. ,,Je leert je leven lang en je hebt elkaar nodig. -

    Pauw Media

264 jaar in de weer met verf en kwast

VOORTHUIZEN Zelfs een verwoestende brand kon de familie De Nooy niet breken. De meesterschilders zijn nu al 264 jaar in de weer met verf en kwast. Het ambachtsstokje werd acht generaties doorgegeven van vader op zoon.

Freek Wolff

Het aloude uithangbord van het schildersbedrijf siert  de gevel van het decoratieve pand op Smidsplein 3 te Voorthuizen. ,,Als ondernemer moet je overtuigd zijn van je eigen visie. Het gaat om het motiveren en stimuleren van de medewerkers. Want we willen graag intrinsiek gemotiveerde mensen, anders is het trekken aan een dood paard", verklaart Hans de Nooy.

Ooit waren er 54 mensen in dienst, terwijl dat er nu nog negen zijn. Er reden 25 eigen auto's rond voor het werk, maar nu niet meer. Hij wijst op het tweeslachtige beleid van de overheid, die aan de ene kant stimuleert dat mensen zzp'er en zelfstandig worden, terwijl ze dit weer terug wil draaien. ,,Dat kan natuurlijk niet. Maak het beleid gewoon heel praktisch. Er moet geen verkapt loondienstverband zijn, want dat is niet fair in verband met concurrentieposities. Maar ga niet het ondernemerschap uit de ondernemer proberen te trekken. Of je nu in loondienst bent of zelfstandig werkt, je kunt alleen maar uit de voeten als je er een drive en kwaliteiten voor hebt. De basis moet zijn dat je het leuk vindt. Schilders die vroeger hier in loondienst waren, daar werk ik nu mee samen. Wij doen een stuk marketing, communicatie en verkoop, zij doen een stuk uitvoering. We hebben elkaar nodig."

WAARDERING AMBACHT De Nooy ziet dat het ambacht van de schilder weer wordt onderkend en dat de waardering toeneemt. ,,Alle markten veranderen zo snel. Je leert je hele leven lang. Sommige jongens komen hier met schroom binnen, omdat ze niet zo goed zijn in taal of andere theoretische vakken op school. Maar ze kunnen heel goed visueel denken en met hun handen werken. Wat hun ogen zien, kunnen hun handen maken. Dat is toch prachtig? De schilder is de vakman."

Nieuwe productinformatie en wetgeving ten aanzien van het milieu zijn punten waarmee de vakman zich onderscheidt van de doe-het-zelver. Maar de tijd die schilderwerk kost en de hoge kwaliteit voor behoud van het houtwerk zijn volgens Hans de grootste argumenten om een vakman in te schakelen. ,,De meest gemaakte fout is dat men te lang wacht met het schilderen. Dan krijg je houtrot en is de prijs van vervanging van kozijnen een tienvoud van wat schilderwerk kost."

ACHT GENERATIES De vader van Hans is intussen ook binnen gekomen. Rijk de Nooy (75) legt een map op tafel met een schat aan historische verhalen. Een stamboom laat zien dat acht generaties lang het stokje van het bedrijf werd doorgegeven. Het prille begin ligt in 1754, toen Jan Woutersen (de) Nooy in de Holkerstraat in Nijkerk de eerste kwast in de verfpot doopte en aan de slag ging. Een handgeschreven factuur toont hoe laag de prijzen toen nog waren.

De oprichter kreeg met zijn vrouw maar liefst negen kinderen. Dirck nam als jongste nazaat het bedrijf van zijn vader over. Zijn oudste zoon Rijk zwaaide vervolgens de scepter, waarna de middelste van acht kinderen het stokje overnam (Jan). Op zijn beurt vernoemde hij zijn oudste zoon naar zijn vader en luisterde de vaandeldrager begin 1900 weer naar de naam Rijk.

Dat was de opa en naamgenoot van Rijk de Nooy die nu aan tafel zit. ,,Ik heb hem niet gekend, want een maand voordat ik was geboren, is hij overleden." De vader van Rijk luisterde naar de naam Johannes. ,,Hij was eigenlijk meer kunstenaar, want hij maakte graag schilderijen en ontwierp dingen. Het oorlogsmonument aan de Rubensstraat in Voorthuizen is ook door hem ontworpen en gemaakt."

Rijk laat zien dat ook hij artistiek talent heeft. In een fotoboek staan beelden van kunststof die hij zelf haarfijn beschilderde in bonte, vrolijke kleuren. ,,Met bladgoud werken deed mijn vader ook. Dat heb ik van hem geleerd." Schilderijen van Wouterus de Nooij, geboren in 1758 en ook loot aan de stamboom, hangen nota bene in het Frans Halsmuseum. ,,Het kunstzinnige heeft mijn vader dus niet van een vreemde", voegt Rijks dochter Marina de Nooy (51) toe.

Johannes, de vader van Rijk ging verder met het bedrijf in 1939 en verhuisde in dat jaar van Nijkerk naar Voorthuizen, waar hij neerstreek aan Smidsplein 5. Later kwamen hier door groei de nummers 3 en 7 bij. In het winkeltje, waar de moeder van Rijk vooral de mouwen opstroopte, was verf, behang en glas te koop. Tijdens de oorlog werd er stiekem ook groene zeep gemaakt van de (verf)olie.

In de opbouwjaren werkte Rijk hard mee met zijn vader, zes dagen in de week, dagelijks van half acht tot half zes. Na tien jaren meewerken, kon hij zelf de zaak overnemen. Zijn twee zusters gingen hun eigen weg en werden ook allebei zelfstandige ondernemers in Voorthuizen.

WINKEL GESLOTEN Tijdens crisisjaren moest er een tandje bijgezet worden om het hoofd boven water te houden. ,,We zijn gelukkig nooit diep in de put terecht gekomen", licht Marina toe. De prijzen deinden mee op de economische tendensen. Nooit werd gedacht om de handdoek in de ring te gooien. ,,Het werk is veel te mooi", zegt Rijk. ,,Jullie waren je tijd toen vooruit, want jullie gaven al behangshows", voegt Hans toe.

De winkel sluiten deed wel pijn, maar gezien de economische ontwikkelingen in retailland was dit noodzakelijk. ,,Als er een deur dicht gaat, gaat er een ander open. We gingen meer investeren in abonnementen op meerjarenonderhoud. Voor alle winkels is het nu zwaar geworden, natuurlijk door de opkomst van het internet. We hadden er voor gekozen om het nog een aantal jaar te continueren, maar toen mijn schoonvader Evert Jan van Norden (iedereen kent hem, omdat hij 42 jaar in winkel stond) met pensioen ging, was het een mooi moment om de winkel over te dragen", verklaart Hans.

Zijn zus Marina werkte vroeger altijd mee op kantoor. ,,Ik zat vooral met klanten en leveranciers aan de telefoon." Ze beaamt dat de klant altijd koning is, ook al kwam er soms stoom uit haar oren. ,,Ik maakte rekeningen en offertes op een echte typmachine. We beleefden natuurlijk de ontwikkelingen van brief naar fax naar email."

Ze overweegt om weer persoonlijke kaarten te sturen naar de klanten. Ook Hans voelt daar voor. Hij herinnert zich de vanzelfsprekendheden in het familiebedrijf vele jaren geleden. ,,Op zaterdag was het auto's wassen, doordeweeks folders stempelen. "Slavendrijvers waren het vroeger!" (zijn vader schatert). Maar we leefden boven de zaak en je was toen altijd aan het werk. Tachtig uur per week was heel normaal. Toch weet je niet anders, als je erin opgroeit. Het hoort er gewoon bij."

Hans (vernoemd naar zijn opa Johannes) wijst erop dat de verhoudingen in de loop der tijd zijn veranderd binnen het bedrijf, van baas-knecht naar werkgever-werknemer naar samen. ,,Dat maakt het leuker. Anders ben je politieagent en dat wil ik niet zijn."

Illustere namen van schilders die heel lang bij De Nooy in dienst waren, zijn Bart Pater, Joop Ernsten, Aart van Looyengoed en Evert Jan van Norden. ,,Zij hebben allemaal meer dan veertig jaar bij ons gewerkt, zo gaat dat bij familiebedrijven. En nu hebben we twee broers die ook al naar het 40-jarig dienstverband toe groeien: Gert en Henk de Bruin. Sommige klanten willen persé dat die mannen komen schilderen. Ze krijgen de sleutel en er is vertrouwen."

In Putten staat het kasteel Bijstein. Het schiet direct in de gedachten bij Rijk de Nooij, omdat hij hier vele maanden werk aan had, in opdracht van de familie Struik. ,,We mochten dat binnen en buiten schilderen en behangen. Er hangen allemaal Louvre lamelluiken. Dat werk was heel tijdrovend. We hebben de eigen kleur groen, 'bijstein-groen', exact uitgezocht en gemaakt."

ONDERHOUDSPLAN Zijn zoon wijst op de Vereniging van Eigenaren Roeleneng, een appartementencomplex in Voorthuizen, waar De Nooy als eerste een onderhoudsplan overeenkwam. ,,Dat was 30 jaar geleden echt een voorloper. Deze zomer gaan we weer met deze VvE aan de Roeleneng aan de slag."

De datum 10 februari 1976 markeert een dieptepunt in de geschiedenis van het bedrijf, want toen brandde het pand aan het Smidsplein, met zaak en woonhuis, tot de grond toe af. ,,Ik was ziek en we waren aan het verbouwen", herinnert Geke de Nooy-Plancius (76), de vrouw van Rijk, zich. ,,Doordat ik koorts had werd ik wakker door gekraak. Toen we gingen kijken, sloegen de vlammen al uit een slaapkamer. We hebben Marina opgepakt en we konden de trap nauwelijks afkomen, want het stond al bijna in lichterlaaie. Buiten vroor het twintig graden. De bakker (Colenbrander) heeft ons opgevangen."

Het was een traumatische gebeurtenis, die nog veel erger af had kunnen lopen vanwege de hoeveelheid terpentine, wasbenzine en thinner die er opgeslagen stond. Maar Rijk was zelf al jaren vrijwilliger bij de brandweer in Voorthuizen en kon gelukkig nog bluswerk verrichten. ,,De plastic doppen van de flessen waren gesmolten, maar de inhoud zat er nog in. Dus zijn we door het oog van de naald gekropen, want dat had een gigantische explosie kunnen veroorzaken."

De familie prijst zich gelukkig dat ze warme steun ondervond van de Voorthuizense gemeenschap. Ze zien de mensen nog in een lange rij staan en de verfpotten van hand tot hand verhuizen naar de autoshowroom (Versteeg aan de Kerkstraat) waar een tijdelijke winkel werd geopend. Rijk leest de tekst van de grote dankadvertentie die hij toen in de krant liet plaatsen: 'Het riet wordt door de storm gebogen, doch richt zich op, houd dat voor ogen'.

,,We hebben toen in een caravan gewoond en moesten dag en nacht werken. Het was ook een heel gedoe met de verzekering", zegt Geke. Maar met een half jaar stond er alweer een nieuw gebouw aan het Smidsplein; het schildersbedrijf was uit de as herrezen.

Hans wijst op het unieke van de acht generaties. Zijn vader forceerde hem nooit om het stokje over te nemen. ,,Ik wilde het eerst niet, maar ging op den duur toch in zijn voetstappen verder." Hij ziet dat zijn eigen zoon Dyon (20) nog sneller zal moeten schakelen met ontwikkelingen en innovaties om het vak bij te benen, mocht hij verder willen met het bedrijf. Eventueel zouden zijn zoon Beau (17) of zijn andere kinderen, die hij kreeg met Angela de Nooy-van Norden, nog aan kunnen schuiven als ze dat zouden willen: Samuel (8) en Annoah (7). ,,Misschien willen ze wel allemaal een stuk van het bedrijf overnemen. Daar waar hun passie ligt, kan het bedrijf zich ontwikkelen. Het belangrijkste is dat ze iets gaan doen wat ze zelf leuk vinden. Pas dan gaat het echt werken. Ik vind het zelf ook leuk om mee te gaan met de nieuwe tijd, soms iets gedwongen, maar nog wel vanuit ons vakgebied. Bedrijfsvoering is heel anders geworden. Heel leuk is dat Dyon in elk geval bezig is om de tijdlijn van De Nooy sinds 1754 online vast te leggen. Zo krijgt hij er wel steeds meer beleving bij. Als ik het stokje zou overdragen aan een of meerdere van mijn kinderen, zou dat de negende generatie vertegenwoordigen", aldus Hans de Nooy.

Hij en zijn vader bomen nog even verder over het gebruik van puimsteen, de materialen en het echte handwerk. Schilders pur sang.