• Marc Lagerwerf (rechts): ,,we bieden in het kader van de Participatiewet beschermde werkplekken aan voor de gemeente Barneveld.''

    Pauw Media

Wetgeving hindert Banenafspraak regio Barneveld

BARNEVELD Met de Participatiewet en de Banenafspraak wil het nog niet erg lukken, maar ondanks de complexe regelgeving en de praktische problemen heeft de regio Barneveld de doelstelling voor 2018 ruimschoots gehaald.

Cees van Dijk

Met de Participatiewet wil de overheid zoveel mogelijk mensen die kunnen werken aan een passende baan helpen. Dat is een nobel streven, maar ondanks alle inspanningen staan nog steeds veel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de zijlijn. Zo niet in Barneveld en omgeving. De regio Foodvalley ligt ruim voor op het schema van de Banenafspraak, de overeenkomst tussen de werkgevers, werknemers en overheid die is bedoeld om extra banen te scheppen voor mensen met een arbeidsbeperking. Cijfers die uitkeringsinstantie UWV eind januari publiceerde, laten zien dat de regio rond Barneveld het beter doet dan het landelijk gemiddelde.

Sinds januari 2013 zijn er in de regio 885 banen voor mensen met een arbeidsbeperking bij gekomen. Daarvan zijn 810 werkplekken gerealiseerd bij bedrijven en 75 bij overheden. Daarnaast meldt het UWV dat er 685 uitzend- en detacheringsovereenkomsten zijn afgesloten. Daarmee komt het totaal op 1.570 banen, ruim boven de doelstelling van 945 voor 2018. In deze aantallen zijn de cijfers van het laatste kwartaal nog niet verwerkt.

BESCHUTTE WERKOMGEVING Sommige mensen hebben door een arbeidsbeperking meer begeleiding en aanpassing op de werkplek nodig dan je van een werkgever kunt verwachten. Daarom is er de voorziening Beschut werk, een onderdeel van de Participatiewet, bedoeld voor mensen die door een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking alleen kunnen werken in een beschutte en beschermde omgeving.

De gemeenten moeten sinds 1 januari 2015 beschut werk aanbieden. Van de rijksoverheid ontvangen ze geld om uiteindelijk ruim 30.000 beschutte werkplekken te realiseren. Per gemeente is dat 17.000 euro per beschutte werkplek en 8.500 euro voor de begeleiding. Waar en op welke manier gemeenten deze werkplekken aanbieden, bepalen zij zelf. Iedereen die niet of nog niet in een reguliere baan kan werken, ook niet met extra begeleiding, ondersteuning of voorzieningen vanuit de gemeente of het UWV, kan aan de slag in een beschutte werkomgeving.

Beschutte werkplekken kunnen ook worden georganiseerd bij de bestaande sociale werkbedrijven, bij een andere aan de gemeente verbonden organisatie of bij een reguliere werkgever. Met die laatste groep kunnen gemeenten afspraken maken over de inrichting van een beschutte werkplek. Iemand kan via een detachering voor de werkgever werken of via een arbeidscontract direct bij de werkgever in dienst zijn. Het kan hierbij om een gewone werkgever gaan of om een bedrijf met een bredere sociale doelstelling.

Mensen die beschut werk verrichten, zijn in dienst van de gemeente of een andere werkgever en ontvangen minstens het minimumloon. Uitzondering op deze regel vormen jongeren die een zogeheten een Wajong-uitkering ontvangen. Is voor de bedrijfstak een CAO van kracht, dan geldt deze collectieve arbeidsovereenkomst ook voor de werknemers in een beschutte omgeving. Dat de regelgeving ingewikkeld is, behoeft nauwelijks toelichting. Daar komt bij dat, anders dan valt te verwachten, deze beschutte werkplekken niet meetellen voor de Banenafspraak.

BEZUINIGINGEN Tot zover de plannen en de wetgeving. Theorie en praktijk blijken echter nogal uit elkaar te liggen. Zo zijn sinds de invoering van de Participatiewet tal van bezuinigingen doorgevoerd en is de regelgeving complexer geworden. Daardoor dreigen steeds vaker mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt tussen wal en schip te vallen.

Dat ervaart Marc Lagerwerf van Choco en Zo in Barneveld dagelijks. Sinds de start van zijn bedrijf biedt hij werk aan mensen met een beperking. Dat wilde hij al toen hij in 2006 als kok werkte in de gehandicaptenzorg en volop bezig was met plannen voor een eigen zaak. Als hij met ondernemers over zijn plannen sprak, ontmoette hij weinig begrip. Ondanks alle tegenwind hield hij koers en startte hij elf jaar geleden Choco en Zo, een winkel waar alles draait om chocola. „Er werken nu vijf mensen met een beperking bij ons. Ook bieden we in het kader van de Participatiewet beschermde werkplekken aan voor de gemeente Barneveld."

Nog steeds vindt Marc dat mensen met een beperking een kans verdienen. Tegelijk ziet hij dat de overheid dit niet gemakkelijk maakt. „In de afgelopen jaren is het lastiger geworden om alles binnen de geldende regels te doen. Op sommige punten spreekt de overheid zichzelf zelfs tegen. Voor ondernemers wordt het daarom ingewikkelder om mensen met een beperking aan passend werk te helpen."

Niet alleen Marc kampt met de regelgeving. Ook andere ondernemers zien op tegen de rompslomp. Reden voor staatssecretaris Tamara van Ark van Sociale Zaken en Werkgelegenheid om de knelpunten rond de uitvoering van de Participatiewet aan te pakken. Na gesprekken met mensen met een arbeidsbeperking, werkgevers, gemeenten, zorgaanbieders, belangenorganisaties en andere betrokkenen, beloofde zij eind vorig jaar de hobbels weg te nemen en de plooien glad te strijken. Zo wil zij er voor zorgen dat Wajongers hun uitkering behouden als zij onderwijs volgen. Ook wil zij dat mensen die vanuit de bijstand gaan werken gemakkelijker kunnen terugvallen op hun uitkering als het werk ophoudt. Regelingen rond toeslagen moeten volgens haar anders, zodat mensen minder te maken hebben met terugvorderingen. Tegelijk moet duidelijker worden wat de financiële gevolgen zijn als mensen vanuit hun uitkering aan het werk gaan.

SOCIAAL ONDERNEMEN Net als voor Marc is het voor menig bedrijf vanzelfsprekend om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans te bieden op een passende baan. Voor ondersteuning kunnen zij terecht bij het WerkgeversServicepunt (WSP), een gezamenlijke regeling van de gemeenten in de Foodvalley. ,,Werkgevers die personeel zoeken of vragen hebben over de arbeidsmarkt en de bijbehorende wet- en regelgeving krijgen van deskundigen informatie en begeleiding. Als publieke organisatie inspireren we werkgevers in de regio tot sociaal ondernemen. Zo versterken we de regionale arbeidsmarkt en economie, en brengen we kandidaten en functies bij elkaar", zegt de Edese wethouder Hester Veltman, voorzitter van de Arbeidsmarktregio Foodvalley.

Met werving en selectie van personeel, begeleiding op de werkvloer en financiële regelingen ondersteunt het WSP bedrijven en organisaties bij duurzaam sociaal ondernemen. Wie twijfelt om iemand met een beperking aan te nemen, kan een proefplaatsing aanvragen. In die proefperiode hoeft geen salaris te worden betaald. Soms heeft een medewerker met een arbeidsbeperking tijdelijk extra begeleiding nodig. Voor haar of hem is een jobcoach beschikbaar die de medewerker en collega's ondersteunt bij het inwerken.

Ondernemers die overwegen iemand met een arbeidsbeperking aan te nemen maar geen geschikte plek hebben, kunnen een QuickScan of bedrijfsanalyse laten uitvoeren. Daarbij onderzoekt het WSP in de organisatie wat voor taken iemand met een arbeidsbeperking zou kunnen verrichten. „Mensen met een beperking zijn vaak ontzettend gemotiveerd om aan de slag te gaan voor een volwaardige plek in de maatschappij. De kandidaten die wij voorstellen, kunnen met de juiste middelen en de juiste houding van collega's zo aan de slag", aldus Veltman.

WEDERZIJDSE INZET Onlangs organiseerde het WSP bij Jansen Poultry Equipment in Barneveld een bijeenkomst om ondernemers te informeren over de Participatiewet. Wethouder André van de Burgwal onderstreepte bij die gelegenheid dat sociaal ondernemen verder gaat dan het in een organisatie plaatsen van degenen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Volgens hem gaat het ook om het aannemen van mensen met een beperking, statushouders of jongeren die net van school komen. Voor iedereen die graag aan het werk wil en kan, is samenwerking tussen ondernemers en de overheid belangrijk, hield hij zijn gehoor voor. „Als gemeente beschikken we over verschillende instrumenten om werkgevers en hun werknemers te begeleiden. Anderzijds verwachten we ook inzet van de werkgevers."

Voor die inzet krijg je ook wat terug, blijkt uit de ervaringen van Timo Kruft van de TekaGroep, een 'allround speler in de event-, catering- en horecabranche' met 350 medewerkers. „Mensen vragen mij weleens of nieuwe Nederlanders of mensen met een arbeidsbeperking zich niet vaker ziek melden. Nou, dat valt echt mee. Natuurlijk heb je weleens een misser, omdat het niet lekker loopt, maar ook dat kan met ieder ander", zei hij tijdens de bijeenkomst. „Ik word er blij van dat deze mensen onderdeel uitmaken van ons team en trots zijn op hun werk. Ik wil ook graag meer mensen met een Wajong-uitkering. Zij hebben in ons bedrijf alle ruimte om zich te ontwikkelen'', hield hij de aanwezigen bij Jansen Poultry Equipment voor. Marc sluit zich daar bij aan. Volgens hem zijn de ondernemers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt van goede wil. De overheid zich wel nog meer moeten inspannen om bureaucratische hindernissen uit de weg te ruimen.

BANENAFSPRAAK Werkgevers, de vakorganisaties en de overheid hebben in 2013 in het Sociaal Akkoord afspraken gemaakt over het aannemen van werknemers met een arbeidsbeperking. Volgens deze afspraken moet het bedrijfsleven 100.000 banen voor deze doelgroep creëren. Op de overheid rust de verplichting te zorgen voor 25.000 extra banen. Deze banen moeten in 2023 gerealiseerd zijn.